Heimavinnan bíður

Íslenska þjóðin hefur svarað og hafnað því að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið. Kjörsókn var gríðarlega góð, sú mesta í þjóðaratkvæðagreiðslu í lýðveldissögunni, og niðurstaðan skýr.

Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að Íslendingum sé betur borgið sem sjálfstæðri þjóð utan Evrópusambandsins, í nánu samstarfi við Evrópu í gegnum EES-samninginn og með sterk tengsl við vina- og bandalagsþjóðir okkar beggja vegna Atlantshafsins. Þjóðin komst að sömu niðurstöðu.

Fyrir kosningar lagði ríkisstjórnin mikla áherslu á að treysta þjóðinni. Forsætisráðherra sagði fólkið í landinu vita sínu viti og vera fullfært um að ræða málin af yfirvegun og taka eigin ákvörðun. Ég er hjartanlega sammála.

Síðustu dagar hafa þó sýnt að það er ekki nóg að segjast ætla að virða niðurstöðu kosninga heldur þarf að sýna það í verki. Það á einnig við þegar niðurstaðan er önnur en sú sem stjórnvöld vonuðust eftir.

Það er lítil virðing fólgin í því að segjast samþykkja niðurstöðuna og byrja svo strax að útskýra hvers vegna kjósendur hafi í raun kosið rangt. Virðing fyrir lýðræðislegri niðurstöðu getur ekki verið með fyrirvara um útkomuna. Þegar þjóðin hefur talað eiga stjórnvöld að hlusta.

Aðkallandi verkefni

Nú þarf ríkisstjórnin að snúa sér að þeim verkefnum sem hún ber sjálf ábyrgð á og kallað er eftir að hún einbeiti sér að. Verðbólga hefur verið yfir 5% það sem af er ári og í lok ágúst mældist hún 5,6%. Seðlabankinn sá ástæðu til þess að hækka stýrivexti aftur 19. ágúst og eru þeir nú 8%. Bankinn benti sérstaklega á að hækkun opinberra gjalda hefði átt þátt í aukinni verðbólgu.

Þetta er veruleikinn sem heimilin búa við. Háir vextir og þrálát verðbólga hafa þegar þrengt verulega að. Á sama tíma lofar ríkisstjórnin að skila hallalausum fjárlögum „sama hvað það kostar“. Miðað við þá miklu útgjaldaaukningu sem þegar hefur verið boðuð er hins vegar erfitt að sjá hvernig það markmið á að nást án verulegra skattahækkana. Þá væri ríkisstjórnin í raun að bregðast við erfiðri stöðu heimilanna með því að leggja á þau enn meiri byrðar. Það er öfug leið út úr vandanum. Nú þarf að ná tökum á útgjöldunum, forgangsraða og skapa skilyrði fyrir því að verðbólga og vextir geti lækkað.

Ég minni á að ekkert af þessu er vandamál sem Evrópusambandið leysir fyrir okkur. Þetta eru verkefni ríkisstjórnarinnar sem verður að ná tökum á ríkisfjármálunum. Hún verður að hætta að ýta undir kostnaðarhækkanir með eigin ákvörðunum og vinna heimavinnuna.

Sú heimavinna snýst raunar um meira en ríkisfjármálin ein. Við þurfum að auka framleiðni, greiða fyrir fjárfestingu, tryggja næga orku fyrir heimili og atvinnulíf og hraða uppbyggingu húsnæðis. Þá bíða stór verkefni í heilbrigðiskerfinu, löggæslu og annarri grunnþjónustu. Þetta eru allt verkefni sem stjórnvöld geta ekki vísað annað eða beðið með.

Það væru því mikil mistök ef ríkisstjórnin eyddi næstu vikum í að kryfja hvers vegna þjóðin sagði nei eða leita skýringa á niðurstöðunni. Svarið liggur fyrir. Nú þarf hún að einbeita sér að því sem hún var kjörin til að gera: Að ná tökum á verkefnunum hér heima.

Þjóðin hafnaði þeirri hugmynd að lausnin á okkar stærstu verkefnum lægi í nýjum Evrópuleiðangri. Skilaboðin voru skýr: Við eigum að vinna heimavinnuna okkar sjálf. Nú þarf ríkisstjórnin að gera einmitt það.

Guðrún Hafsteinsdóttir
formaður Sjálfstæðisflokksins