Við andlát Davíðs Oddssonar þakka ég honum farsæla forystu um áratugaskeið og hafa alltaf staðið vörð um virðingu lands og þjóðar. Í valdatíð Davíðs sem forsætisráðherra í rúm 13 ár, embætti sem hann gegndi lengst allra, urðu miklar breytingar á íslensku samfélagi sem leiddu til aukins frelsis handa viðskiptalífinu og almenningi, hagsældar, lækkunar skatta, og bættra lífskjara langt umfram það sem gerst hafði í nálægum löndum. Verk Davíðs sjást víða, enda einn af vinsælustu en um leið umdeildustu stjórnmálaforingjum 20. aldar. 34 ára leiddi hann Sjálfstæðisflokkinn til sigurs í Reykjavík 1982 - varð maður framkvæmda með byggingu nýrra hverfa og trausts fjárhags borgarinnar. Á 200 ára afmæli borgarinnar gátu borgarbúar og landsmenn allir verið stoltir af öflugri borg sem Davíð stýrði af myndugleik í rúm 9 ár, uns hann hélt í landsmálin; varð varaformaður Sjálfstæðisflokksins 1989 og skoraði svo sitjandi formann, Þorstein Pálsson, á hólm í eftirminnilegu formannskjöri í mars 1991. Þegar 15 ár voru liðin frá formannskjöri Davíðs Oddssonar árið 2006 skrifaði ég ítarlegan sögupistil, um aðdraganda og eftirmála formannsslagsins milli Davíðs og Þorsteins, á vef SUS sem ég ritstýrði. 15 árum síðar, þegar þrír áratugir voru liðnir frá formannskjörinu endurbirti ég þann pistil og uppfærði hér á vefritinu Íslendingi. Ég bendi áhugasömum að lesa greinina um formannskjörið 1991 . Ég heillaðist ungur af forystu Davíðs og vildi vera í hans liði. Man vel eftir því að fylgjast spenntur með biðinni eftir úrslitum í formannskjörinu heima í stofu. Sigurinn var vissulega naumur en markaði engu að síður upphafið að nýju glæstu skeiði Sjálfstæðisflokksins í forystu landsmála á litríkum forsætisráðherraferli fram á nýja öld. Ég var ramm pólitískur alveg frá því ég mundi eftir mér og Sjálfstæðisflokkurinn með nýjum formanni heillaði mig. Ég gekk til liðs við flokkinn um leið og ég hafði aldur til - vann td í kosningum fyrir hann áður en ég náði kosningaaldri í hinum eftirminnilegu vorkosningum 1995 sem mótuðu mig til aukinnar þátttöku síðar meir. Davíð átti auðvelt með að tala til þjóðarinnar, talaði jafnan í fyrirsögnum - afgerandi og traustur í stóru sem smáu. Slíkt kunni fólk að meta, landsmenn voru ánægðir með fumlaus og ákveðin vinnubrögð forsætisráðherrans sem stóð vaktina með sóma. Ég heillaðist af foringja sem var svo afgerandi og öflugur í ræðu og riti. Aldrei vafi í mínum huga að sjálfstæðisstefnan væri sú rétta fyrir þjóðina og Davíð rétti maðurinn við stýrið. Kosningasigurinn 1999 er sérlega eftirminnilegur þegar hann fékk traust umboð og stuðning við þann kúrs sem markaður hafði verið, mikilvæg stuðningsyfirlýsing á mikilvægum tíma við aldamótin. Davíð leiddi af krafti skipulag bæði lýðveldisafmælisins 1994 og Kristnihátíðar 2000, eftirminnilegra stórhátíða á Þingvöllum. Í kosningunum 2003 var harkalega sótt að Davíð af vinstrimönnum með Fréttablaðið sem pólitískt málgagn Samfylkingar eftir fræga Borgarnesræðu sem var ein samfelld vörn fyrir auðmenn sem áttu harma að hefna. Davíð greip eftirminnilega til varna í frægu bolludagsviðtali og sneri vörn í sókn í sínum síðustu kosningum. Úrslitin varnarsigur í harðri rimmu. Mér er það sérlega eftirminnilegt þegar Davíð kom norður til fundar, fyrst á fund með okkur ungliðunum í Verði og um kvöldið á opinn fund. Við Davíð ræddum saman lengi í byrjun fundarins og skynjaði ég þreytu á ferðinni en engu að síður einbeitni fyrir því að standa keikur til að ná settu marki. Þreytan hvarf um leið og fundurinn hófst. Davíð endurnærður og beittur í spjalli við okkur ungliðana og hafði á orði að það væri á við vítamínsprautu að ræða við okkur... og hann heillaði unga fólkið til stuðnings við flokkinn. Þó Davíð yrði fyrir áfalli í úrslitunum í Reykjavík stóð flokkurinn öflugur og stærstur á landsvísu en varð að semja forsætið af sér. Davíð sat áfram til haustsins 2004 en varð þá utanríkisráðherra. Þær breytingar sem urðu voru ekki traustvekjandi og átti Halldór Ásgrímsson og Framsókn erfitt með að höndla forsætið í þröngri stöðu. Fjölmiðlamálið tók líka sinn toll af Davíð sem barðist fyrir dreifðu eignarhaldi fjölmiðla, tillögur sem betur hefðu orðið að lögum eins og síðar sást í hruninu þegar fjölmiðlun var á höndum umdeildra manna. Davíð veiktist í fjölmiðlastorminum en náði heilsu að nýju en ákvað að draga sig í hlé frá stjórnmálum 2005. Hann varð seðlabankastjóri og stóð vaktina með sóma þegar íslenskum hagsmunum var komið í skjól í hruninu með neyðarlögunum sem reyndist haldreipi þjóðarinnar þegar á reyndi við að ná viðspyrnu til farsældar. Í 17 ár hefur Davíð staðið vaktina sem öflugur ritstjóri Morgunblaðsins; látið til sín taka með afgerandi og einbeittum leiðaraskrifum og leitt nútímalega uppstokkun blaðsins á vit nýrra tíma þar sem tæknin hefur verið nýtt með sóma. Það verður eftirsjá að skrifum hans þar sem skein oft í gegn yfirgripsmikil þekking ritstjórans á álitaefnum og pólitískum lykilmálum hverju sinni. Mikið lán fyrir öflugt blað að hafa notið krafta manns sem stóð sjálfur í eldlínunni um áratugaskeið. Ég vona að Davíð hafi tekið saman drög að ævisögu eða dagbókarskrifum gegnum litríkan feril sem varpa ljósi á feril hans á miklum örlagatímum. Í forsetakosningunum 2016 stóð ég eindregið með Davíð Oddssyni; studdi hann með ráðum og dáð, safnaði meðmælendum fyrir hann og virkur í tengslaneti framboðsins. Það var ánægjulegt að hitta Davíð og Ástríði í baráttunni. Tekin var mynd af okkur Davíð á eftirminnilegum fundi í Hofi það vor sem ég met mikils. Þar voru miklir fagnaðarfundir og rifjaðar upp gamlar minningar frá fyrri tíð, frá fundum og fyrri kynnum tengdum þeim. Það er skarð fyrir skildi við andlát Davíðs. Einn af okkar bestu mönnum í stjórnmálalitrófinu í litríkri lýðveldissögu hefur kvatt. Davíð var skörungur í ræðu og riti. Skemmtilegur og sjarmerandi með orðsnilld sinni en líka firnabeittur og skeleggur í allri framgöngu sinni. Það var lán þjóðarinnar að eiga hann að á lykilskeiði þjóðar í stöðugri mótun í stormum sinnar tíðar. Ég votta Ástríði, Þorsteini og fjölskyldunni allri innilega samúð á sorgarstund. Minningin um traustan þjóðarskörung mun lifa. Stefán Friðrik Stefánsson ritstjóri Íslendings, vefrits sjálfstæðisfélaganna á Akureyri

Það er mikið talað um nauðsyn þess að efla atvinnulífið en kannski minna efnislega með hvaða hætti. Réttilega þarf að tryggja nægt lóðaframboð og að álögur séu hóflegar, en hins vegar eru sterkir grunninnviðir lykilatriði þegar kemur að því að efla atvinnulíf og skapa aðstæður fyrir stöðugan vöxt á Akureyri – svæðisborginni okkar. Þetta snýr m.a. að traustum samgöngum, áreiðanlegri raforku, sterku fjarskiptaneti og góðum heilbrigðis- og þjónustustofnunum sem styðja við rekstrarumhverfi fyrirtækja. Á Akureyri eru mikilvægir innviðir sem við þurfum að standa vörð um og efla enn frekar til að hámarka þau tækifæri sem þeir veita samfélaginu, til aukinna lífsgæða og öryggis. Með því að hafa samkeppnishæfar heilbrigðis- og menntastofnanir á Akureyri sem veita spennandi náms- og starfstækifæri, náum við fram auknum gæðum og getum laðað að okkur fólk til búsetu. Tækifærin liggja víðar, ekki síst á sviði öryggis- og varnarmála á Akureyri og með því að nýta þau vel höfum við möguleika á að efla samfélagið okkar enn frekar. Sveitarfélagið skapar trygga umgjörð Ríkið fer með almannavarnir á landinu öllu en sveitarfélög bera ábyrgð á almannavörnum í héraði í samvinnu við ríkisvaldið. Það eru því sveitarfélögin sem gegna lykilhlutverki við að skapa umgjörð sem tryggir öryggi borgara og viðbúnað, en góður viðbúnaður sveitarfélaga við neyð er grunnforsenda þess að viðbúnaður á landsvísu sé góður. Akureyrarbær gegnir því mikilvægu samhæfingarhlutverki milli ólíkra aðila auk þess að sveitarfélagið þarf að vera drifkraftur í almannavarnarstarfi. Tækifæri til fjárfestinga er til staðar Í nýlegri þingsályktunartillögu um öryggis- og varnarmál kemur fram að Ísland hafi ekki farið varhluta af þeim fjölþáttaógnum sem eru nánast daglegt brauð víða um Evrópu. Staðan er viðsjárverð og þrátt fyrir að litla Ísland sé ekki staðsett á miðri víglínu, er öryggisógnin bæði raunveruleg og aðkallandi. Þetta hefur kallað á auknar aðgerðir og hefur Ísland skuldbundið sig til að verja 1,5% af vergri landsframleiðslu í öryggis- og varnartengd verkefni og ber m.a. að efla áfallaþol og styrkja þátttöku í svæðisbundnu samstarfi á norðurslóðum. Er þetta þá ekki ekki rétti tímapunkturinn til að staldra aðeins við og líta á staðreyndirnar – hvar er skynsamlegast að byggja upp og fjárfesta til að ná þessum markmiðum? Kemur þetta sveitarfélaginu við? Við höfum marga trausta innviði á Akureyri og erum með öflugasta öryggisviðbragðið utan höfuðborgarsvæðisins. Einn mikilvægasti hlekkur keðjunnar er án efa Sjúkrahúsið á Akureyri, sérgreinasjúkrahús með einu gjörgæsluna utan höfuðborgarsvæðisins. Sjúkrahúsið hefur lagalegar skyldur gagnvart landinu öllu vegna stöðu sinnar sem varasjúkrahús Landspítala. Aðrir mikilvægir hlekkir eru Heilbrigðisstofnun Norðurlands, miðstöð sjúkraflugs á Íslandi, fjölmennustu starfsstöðvar lögreglu og slökkviliðs utan höfuðborgarsvæðisins, starfsstöð sérsveitar Ríkislögreglustjóra, mjög öflugar björgunarsveitir, alþjóðaflugvöllur sem er nýbúinn að sanna gildi sitt og svo mætti áfram telja. Væri ekki næsta rökrétta skrefið að efla þetta viðbragð og innviðina enn frekar og tryggja að við getum veitt margþætt og óskert neyðarviðbragð allra viðbragðsaðila frá Akureyri? Að við höfum fullkomna aðstöðu til aðgerðarstjórnunar utan höfuðborgarsvæðisins, þannig að ráðherra geti t.d. nýtt heimild sem er þegar í lögum og fært þetta viðbragð hingað ef nauðsyn krefur? Það hefur verið rætt um fasta starfsstöð þyrlu Landhelgisgæslunnar á Akureyri í of langan tíma og þingsályktunartillögur þess efnis lagðar fram ítrekað, án árangurs. Ekki er þó um að kenna skorti á áhuga LHG, en herslumuninn vantar. Akureyrarbær getur lagt sitt af mörkum við að efla öryggi á norðurslóðum, það hefði víðtæk áhrif inn í samfélagið og talar beint inn í eflingu atvinnulífs. Við þurfum að tryggja framtíðar húsnæði fyrir alla viðbragðsaðila, og á þann hátt að samlegðaráhrif þeirra nýtist sem best – því þannig getum við veitt bestu mögulegu þjónustuna með skemmstum viðbragðstíma. Við þurfum að vera stórhuga, horfa lengra fram á veginn og slá skjaldborg utan um lykilinnviði. Þannig tryggjum við öryggi sveitarfélagsins, fjórðungsins og landsins alls. Málið er nefnilega stærra en ein þyrla og eitt sveitarfélag. Arna Rut Gunnarsdóttir framkvæmdastjóri fjarskiptafélags, svæfingarhjúkrunarfræðingur og skipar 3. sæti á lista Sjálfstæðisflokksins á Akureyri fyrir sveitarstjórnarkosningarnar í maí

Í leik- og grunnskólum hjá Akureyrarbæ starfar öflugt fagfólk sem daglega vinnur gríðarlega mikilvægt starf með börnum og fjölskyldum þeirra. Á undanförnum árum hefur þó orðið sífellt skýrara að sum mál eru svo flókin og krefjandi að hefðbundin úrræði skóla og skólaþjónustu duga ekki alltaf til. Þegar svo er þarf að bregðast við með markvissum og samstilltum hætti. Á fræðslu- og lýðheilsusviði hjá Akureyrarbæ er nú til skoðunar að stofna sérstakt farteymi sem styður við leik- og grunnskóla bæjarins þegar mál eru þung, viðvarandi og fjölþætt. Hugmyndin er að teymið fari inn í skóla tímabundið og vinni þar náið með nemendum, starfsfólki og foreldrum. Með því má veita markvissari stuðning á vettvangi, styrkja faglegt starf í skólunum og bæta líðan og námsumhverfi barna. Slík lausn er í samræmi við tillögur sem fram komu í skýrslu MSHA árið 2021 um að efla sérhæfð úrræði fyrir börn með miklar stuðningsþarfir. Farteymi getur sinnt svipuðu hlutverki og göngudeild fyrir börn með flókinn vanda, en með þeim mikilvæga kost að starfið fer fram inni í skólasamfélaginu sjálfu. Farteymið yrði þverfaglegt og gæti meðal annars samanstaðið af sérfræðingum á sviði sálfræði, sérkennslu og atferlisráðgjafa. Teymið myndi einnig styðja sérstaklega við starf Hlíðarskóla og annað fagfólk í skólakerfinu. Markmiðið er að bregðast hratt við þegar þörf er á, vinna markvisst með mál í afmarkaðan tíma og skilja eftir sig styrkari starfshætti og aukna þekkingu í skólunum. Við viljum að öll börn hjá Akureyrarbæ fái tækifæri til að njóta sín í skólaumhverfi sem einkennist af öryggi, stuðningi og fagmennsku. Með því að efla stuðningskerfið í kringum skólana getum við betur mætt fjölbreyttum þörfum barna og styrkt starfsfólk í mikilvægu hlutverki þeirra. Farteymi er því ekki aðeins viðbragð við erfiðum málum heldur fjárfesting í sterkari og samheldnari leik- og grunnskólum Akureyrarbæjar til framtíðar. Heimir Örn Árnason formaður fræðslu- og lýðheilsusviðs hjá Akureyrarbæ og frambjóðandi í 2. sæti á framboðslista Sjálfstæðisflokksins á Akureyri

Undanfarna mánuði hef ég kynnst heilbrigðiskerfinu okkar töluvert betur en ég hefði kosið að gera í lífinu. Fyrir tæpu ári greindist ég með erfitt krabbamein, fór í gegnum lyfja- og geislameðferðir í Reykjavík og svo var meinið skorið í burtu í tólf tíma skurðaðgerð á Karolinska í Svíþjóð. Um var að ræða sérhæfða aðgerð þar sem meltingarveginum var breytt til frambúðar. Fólk lendir í ýmsu og þetta féll mér í skaut að takast á við. Margir sjá það verra. Í kjölfarið á þessu hef ég verið í endurhæfingu og vikulegum aðgerðum til að halda fæðuvegi opnum, en þær aðgerðir voru framkvæmdar á Sjúkrahúsinu á Akureyri þar til fyrir skemmstu. Nú flýg ég til Reykjavíkur einu sinni í viku til að fá þetta framkvæmt, þar sem sérfræðingurinn á SAk sagði upp í kjölfar þess að ferliverkasamningum (“gerviverktöku”, eins og fjármálaráðuneytið kaus að lýsa fyrirkomulaginu við sérgreinalækna á SAk) var sagt upp. Það grátlega er að læknirinn sem hefur framkvæmt aðgerðina færði starfsemi sína yfir á Læknastofur Akureyrar og getur ekki lengur sinnt aðgerðum á SAk eftir uppsögnina. Allir sjúklingar á SAk sem þurfa þjónustu meltingarskurðlækna þurfa því nú að fara til Landspítala. Góðu fréttirnar eru þó þær að á báðum stöðum mætir manni yndislegt starfsfólk sem er að vinna sína vinnu af miklum vanefnum við erfiðar aðstæður. Eftir að þjónustunni var hætt á SAk (sem er lögbundið vara-sjúkrahús LSH og sérgreina – og kennslusjúkrahús) fór ég kynna mér betur hvað fælist í þessum nýja veruleika. Fljótlega hnaut ég um greinar sem formaður Læknafélags Íslands, Steinunn Þórðardóttir, hafði skrifað og lýsti "ómögulegu ástandi" og einnig grein eftir Friðbjörn Sigurðsson, sem talaði um “djúpstæða krísu” Ástandið virðist bara hafa versnað síðan þessar greinar voru skrifaðar á síðasta ári og enn djúpstæðari “krísa” sé uppi og staðan enn meira “ómöguleg” (báðar greinar í athugasemdum). Einnig varð á vegi mínum skýrsla sem tveir læknar á SAk, áðurnefndur Friðbjörn og Guðjón Kristjánsson, skrifuðu til þáverandi heilbrigðisráðherra í nóvember 2024. Niðurstaða skýrslunnar var sú að unnt væri að spara ríkissjóði umtalsverða fjármuni með því að skerða ekki sérfræðilæknaþjónustu á SAk. Gæti virkilega borgað sig að Sjúkratryggingar (ríkið/skattreiðendur) greiddu fyrir 25-30 þúsund ferðir frá Akureyri til Reykjavíkur til að sækja þangað læknisþjónustu sem í mörgum tilvikum væri hægt að framkvæma á SAk? Samkvæmt upplýsingum frá Sjúkratryggingum Íslands voru greiddar að jafnaði 48.000 krónur vegna ferðakostnaðar alls 24.524 ferða, eða alls ríflega 1.2 milljarður árið 2024. Ótalinn er kostnaður vegna aðstandenda, uppihalds, vinnutaps, umhverfisáhrifa etc etc. Skert þjónusta sem kostar meira er ekki góður “díll” fyrir neinn. Þótt hagfræðinga greini á, eins og dæmin sanna undanfarið, er óumdeilt að þjóðhagslegur kostnaður er margfaldur þeirrar upphæðar sem “bara” fellur til vegna ferða til LSH eða á einkastofur í Reykjavík. Óhætt er að reikna með að raun-kostnaðurinn nemi á bilinu 2.8 – 4.0 milljarðar árlega og því síst oftalinn í skýrslu læknanna. Með hverri ferð sem að óþörfu er farin suður tapar samfélagið meiru. Kostnaður vex að óþörfu og Sjúkrahúsið á Akureyri holast að innan. Það hættir enda að standa undir nafni sem vara-sjúkrahús þjóðarinnar. Uppeldis- og menntastofnun heilbrigðisstarfsfólks, eins og lögbundnu hlutverki þess er lýst. Áætlanir um nýbyggingu við SAk virðast skrítnar í ljósi þess að sífellt meir er hoggið af grunnþjónustu spítalans. Að afleggja þjónustu tekur enga stund, en að byggja upp viðeigandi þjónustu kostar tíma, peninga, blóð, svita og tár. Í fréttum undanfarna daga höfum við horft upp á enn einn hryggðarmarsinn í málefnum LSH, á meðan það er helst að frétta að norðan að forstjórinn er hættur og spítalinn keyrir á verulega skertum afköstum, faglega og fjárhagslega. Það má skiljast að Landspítalinn hafi síst svigrúm til að taka við auknum fjölda sjúklinga og því vart til að bæta hinn margumtalaða fráflæðisvanda Landspítalans, að ferja þangað sífellt fleiri sjúklinga af landsbyggðinni sem undir eðlilegum kringumstæðum væri hægt að sinna á heimaslóð. Starfsfólk SAk, stjórnendur og síðan íbúar upptökusvæðis spítalans eru ekki í fimm mínútna göngufjarlægð frá ráðuneytinu. Það er ekki í kallfæri í snöggan bolla til að ræða aðsteðjandi verkefni eða vandamál við ráðherra heilbrigðismála eða manninn með veskið, fjármálaráðherra. Getur verið að niðurskurðarkrafan sé einfaldari á fólk sem þú hittir ekki í Bónus eða á sinfóníutónleikum í Hörpu? “Out of sight – out of mind” myndu Bretar orða það… Akureyri, höfuðborg raunhagkerfisins, getur ekki unað því að sífellt sé mulið undan stoðum hennar með líknandi meðferð á öllum sviðum opinberrar innviðauppbyggingar. Það er sama hvort horft er til sjúkrahússins, alþjóðaflugvallarins eða háskólans, allt eru þetta nútímainnviðir sem gera Akureyri og landsbyggðina að ákjósanlegri valkosti fyrir fjölskyldur og fyrirtæki. Allt eru þetta opinberir innviðir sem bera vitni slæmri meðferð opinbers fjár, þar sem aurinn er sparaður á meðan krónunnni er kastað. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson formaður Sjálfstæðisfélags Akureyrar

Um síðustu helgi hlaut ég það mikilvæga traust að taka að mér hlutverk oddvita. Fyrir það er ég afar þakklát og tek þessu verkefni af fullri alvöru og auðmýkt. Traust af þessu tagi er ekki aðeins hvatning heldur líka ábyrgð. Ábyrgð gagnvart flokksfólki, gagnvart bæjarbúum og gagnvart framtíð Akureyrar. Ég lít á þetta sem skýrt kall um að leggja mig alla fram, hlusta, vinna af heilindum og standa vörð um þau gildi sem skipta fólk máli. Sjálfstæðisflokkurinn á Akureyri býr yfir miklum styrk. Hér er öflugt fólk með ólíkan bakgrunn og sameiginlegan vilja til að bæta samfélagið okkar. Nú skiptir máli að halda áfram saman, með skýra sýn, jákvæðni og kjark í baráttunni fram undan. Ég vona innilega að allt sjálfstæðisfólk taki þátt með okkur í þeirri vinnu sem fram undan er, með hugmyndum, samtali og samstöðu. Því sterkari sem við stöndum saman, því betur getum við unnið fyrir Akureyri og fólkið sem hér býr. Framtíð Akureyrar snýst um að skapa tækifæri, efla þjónustu og tryggja að bæjarfélagið þróist í takt við þarfir fólksins sem hér býr. Ég hlakka til að vinna að þeim verkefnum með ykkur og eiga opið samtal um það sem skiptir mestu máli. Kærar þakkir fyrir traustið. Nú hefst vinna sem ég mun sinna af heilum hug. Berglind Ósk Guðmundsdóttir oddviti framboðslista Sjálfstæðisflokksins á Akureyri

Framundan er val okkar Sjálfstæðismanna á Akureyri um fulltrúa í bæjarstjórnarkosningum í vor. Ákveðið var á fundi fulltrúaráðs að hafa röðun í efstu fjögur sætin í samræmi við atkvæði á kjörfundi, og síðan leggur kjörnefnd fram tillögu að fullskipuðum framboðslista fyrir fulltrúaráð samkvæmt skipulagsreglum flokksins. Þegar ákvörðun um fyrirkomulag var tekin í fulltrúaráði, var komið fram eitt framboð sitjandi oddvita. Síðan héldum við glæsilegt Bæjarþing þar sem almennir flokksmenn gátu látið í sér heyra og skerpt á sínum áherslum. Í kjölfar þess hefur bæst við eitt framboð til oddvita og er nú komin lýðræðisleg samkeppni um oddvitasætið. Vonandi munu fleiri gefa kost á sér í þau sæti sem kosið verður um og þátttaka verði mikil frá fólki sem lætur sér annt um bæinn okkar. Röðun verður haldin laugardaginn 7. febrúar. Framboðsfrestur er til 6. febrúar kl. 12:00. Fyrir ríflega ári síðan hóf ég þátttöku á ný í starfi Sjálfstæðisflokksins eftir áratuga hlé. Til þess að hafa áhrif á sitt samfélag þýðir ekki að sitja heima og tuða yfir því sem aðrir eru að gera, heldur er lykillinn að vera þátttakandi í stefnumótun og samtali sem varðar samfélagið. Aðeins með uppbyggilegum skoðanaskiptum, fræðslu og félagsstarfi getum við lyft hverju öðru upp, stækkað og eflst, og myndað sterkari grunn til sóknar. Eins og margir tek ég þátt í þessu starfi af einlægum áhuga, en ekki endilega með það í huga að gefa kost á mér í kosningum, heldur að taka þátt í samfélaginu með fólki á svipaðri bylgjulengd. Félagsstarf sem við sinnum í frítíma okkar á að vera skemmtilegt, nærandi og uppbyggilegt, þrífast í ljósinu en ekki týnast í þoku eldri átaka sem hafa litla þýðingu fyrir málefni og viðfangsefni líðandi stundar. Kjörnefnd hefur ákveðið að halda kosningaupphitun miðvikudagskvöldið 4. febrúar á Hótel Akureyri kl 20:00 (þar sem hittingur fyrir bæjarþingið var). Þar munu frambjóðendur geta kynnt sig betur og gert grein fyrir helstu áherslumálum. Hér er frábært tækifæri til að gefa kost á sér eða spyrja frambjóðendur spjörunum úr í aðdraganda kosninga þann 7. febrúar. Það er von mín sem formanns kjörnefndar, að við höldum prúðmennsku í fyrirrúmi og að sem flestir gefi kost á sér til setu á lista. Eftir að búið er að sammælast um lista þann 7. febrúar verður gaman að ganga samstíga til móts við kosningar í vor. Við höfum góða sögu að segja, bærinn er í blóma og við höfum haft afar jákvæð áhrif á yfirstandandi kjörtímabili. Þessu þarf að koma skilmerkilega á framfæri og kynna síðan vel þá framtíðarsýn sem við hyggjumst berjast fyrir. Áfram og upp! Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson formaður kjörnefndar Sjálfstæðisflokksins á Akureyri

Áramótin gefa okkur tilefni til að staldra við. Ekki til að dvelja í fortíðinni, heldur til að skýra hvert við ætlum. Í lífi hvers og eins skiptast á stundir gleði og sorgar og þannig er gangur lífsins. Sumir upplifðu árið sem gjöfult, aðrir sem erfitt. Öll viljum við geta horft bjartsýn til framtíðar og þeirra fyrirheita sem nýja árið gefur. Við sem þjóð eigum það sameiginlega verkefni að varðveita samfélag sem stendur undir væntingum fólksins sem hér býr og byggja það áfram af metnaði. Ég vil byrja á framtíðinni. Trú mín er sú að Ísland geti á næstu árum byggt samfélag sem stendur traustum fótum, þar sem dugnaður og ábyrgð eru metin að verðleikum. Ungt fólk á að sjá framtíð hér heima vegna þess að tækifærin eru raunveruleg og sanngjörn. Fjölskyldur eiga að geta treyst því að launin dugi fyrir heimili og daglegum útgjöldum og að börnin okkar hljóti framúrskarandi menntun og hafi möguleika til að stunda tómstundir. Eldri kynslóðir eiga að njóta öryggis og virðingar fyrir ævistarf sitt. Ríkið á að þjóna fólki, ekki öfugt. Ríkið á að gera fáa hluti en gera þá vel. Og frumkvæði, sköpunarkraftur og atvinnufrelsi eiga að fara saman við sanngjörn tækifæri fyrir alla. Þessi sýn á rætur í því sem Sjálfstæðisflokkurinn var stofnaður til að standa vörð um. Þegar flokkurinn var stofnaður voru markmiðin sett fram í tveimur stoðum. Annars vegar að vinna í innanlandsmálum með því að vinna að víðsýnni og þjóðlegri umbótastefnu á grundvelli einstaklingsfrelsis og atvinnufrelsis með hagsmuni allra stétta fyrir augum. Hins vegar að Ísland eigi skilyrðislaust að vera sjálfstætt ríki. Þessar tvær stoðir halda samfélagi saman. Frelsi skapar tækifæri og ábyrgð. Sjálfstæði tryggir að við tökum sjálf ákvarðanirnar þegar kemur að hagsmunum okkar og framtíð. Mér finnst mikilvægt að rifja þetta upp. Ekki til að horfa aftur, heldur til að minna okkur á að sterkasta framtíðarsýnin er sú sem stendur á traustum grunni. Margir biðu spenntir eftir að sjá hvernig ný ríkisstjórn tæki við. Fólk vill trúa því að nýir vendir geti sópað betur en þeir fyrri, að nýtt fólk geti gert betur. En uppgjör ársins er skýrt. Þetta varð fyrst og fremst skattahækkunarár og útgjöld ríkisins jukust hratt. Fjárlögin gera ráð fyrir útgjaldaaukningu upp á 143 milljarða króna á milli ára, á sama tíma og skattar eru hækkaðir um rúmlega 30 milljarða. Hallinn er 28 milljarðar og skuldir aukast um 82 milljarða á næsta ári. Þessu, sem ríkisstjórnin kallar tiltekt, munum við öll finna fyrir. Þá lofuðu ríkisstjórnarflokkarnir fyrir kosningar að ná niður verðbólgu og vöxtum, en staðan í dag er sú að verðbólgan er nær óbreytt frá því ný ríkisstjórn tók við og vextir hafa ekki lækkað með þeim hætti sem lofað var. Verðbólgan mældist 4,6 prósent í janúar eftir stjórnarmyndun og var 4,5 prósent í desember og nú munu fjárlög og skattahækkanir ríkisstjórnarinnar auka verðbólguþrýsting og draga úr þrótti hagkerfisins. Við þurfum ríkisstjórn sem tekur efnahagsmálin föstum tökum því hagkerfið styrkist ekki með síauknum álögum á heimili og fyrirtæki heldur með því að draga úr þeim. Á sama tíma er atvinnuleysi að aukast og er nú um 6,5 prósent. Fátt er jafn þungbært og atvinnumissir og afkomuóöryggi. Það er ekki nóg að tala um að lækka vexti, það verður líka að grípa til aðgerða og stór hluti þess er að skapa traust. Seðlabankinn er sjálfstæður og vaxtabreytingar eru hans ákvarðanir. Það sem skiptir heimilin mestu er að hagstjórn styrki traustið og dragi úr verðbólgu en skattahækkanir og útgjaldavöxtur vinna gegn því. Fyrir atvinnulífið skiptir þetta öllu. Smá og meðalstór fyrirtæki, frumkvöðlar og útflutningsfyrirtæki þurfa fyrirsjáanleika. Þau þurfa einfalt regluverk, stöðugt skattaumhverfi og samstarf við stjórnvöld. Íslenskt velferðarsamfélag stendur og fellur með verðmætasköpun. Við þurfum skýra valkosti. Við afgreiðslu fjárlaga lögðum við Sjálfstæðismenn einir fram tillögur um verulegt aðhald í ríkisrekstri og lækkun skatta á fólk og fyrirtæki. Lækkun útgjalda um 40 milljarða og lækkun skatta um 30 milljarða. Enginn annar flokkur á þingi lagði fram svo afgerandi tillögur. Ríkisstjórnin hafnaði þeirri leið. Þetta sýnir skýrt hverju þarf að breyta ef við viljum raunverulegan árangur. Árið 2025 var fyrsta starfsárið mitt sem formaður Sjálfstæðisflokksins. Ég hef fundið fyrir miklum styrk í grasrótinni og frá fólki sem hefur staðið með flokknum í áratugi. Ég hef líka fundið fyrir kröfu um skýrari stefnu. Flokkur sem vill leiða þarf að hlusta vel, vinna vandlega og tala skýrt. Það hefur verið áskorun að taka við Sjálfstæðisflokknum á krefjandi tímum, í breyttu stjórnmálalandslagi og eftir stjórnarsamstarf sem reyndist flokknum að mörgu leyti dýrkeypt. Við þurfum að draga skýran lærdóm af því en um leið á flokkurinn svo sannarlega fullt erindi í stjórnmálunum sem fyrr. Uppgjör við fortíð felst því ekki síst í því að læra af reynslunni og taka ábyrgð á því sem við gerum næst. Sjálfstæðisstefnan er ekki úr sér gengin heldur er hún skýr leið til betri framtíðar. Hún snýst um að gera fólki kleift að byggja upp líf sitt án þess að vera háð ríkisvaldinu. Hún snýst um að verja sjálfstæði þjóðarinnar í verki og skýra hagsmunagæslu fyrir Ísland. Hún snýst um að standa vörð um réttarríkið, heilbrigt atvinnulíf og samfélag þar sem frelsi og ábyrgð fara saman. Þetta er sú stefna sem getur sameinað fólk á ný, bæði þá sem hafa staðið með okkur lengi og þá sem eru í vafa. Ég vil að árið 2026 verði ár skýrari stefnu. Við viljum einfaldara skattkerfi, minna bákn og meiri virðingu fyrir atvinnulífinu. Við viljum húsnæðismarkað sem þjónar fjölskyldum með auknu framboði, hraðari uppbyggingu og stöðugleika. Við viljum orku- og innviðauppbyggingu sem byggist á raunhæfri áætlun, skýrum ferlum og samstarfi við atvinnulífið því án orku og innviða stöðvast verðmætasköpun. Við viljum menntakerfi sem metur árangur og styður við metnað þannig að börn fái jöfn tækifæri til að blómstra óháð bakgrunni. Við viljum öryggi og reglu bæði innanlands sem og á landamærum. Ég er stolt af árangri okkar í útlendingamálum en frá 2022 hefur hælisumsóknum fækkað um 70%. Sú þróun er ekki tilviljun heldur afleiðing markvissra lagabreytinga sem við Sjálfstæðismenn náðum í gegn. Stefna Sjálfstæðisflokksins í útlendingamálum er og hefur alltaf verið skýr þótt því miður hafi ekki alltaf reynst þingmeirihluti fyrir þeim málum sem lögð hafa verið fram. Þeir sem koma til Íslands til að vinna, leggja sitt af mörkum og taka þátt í þjóðfélaginu eru velkomnir hvaðan sem þeir koma. Þeir sem koma hins vegar til landsins eingöngu til þess að þiggja, til þess að misnota gestrisni okkar eða fara ekki að lögum landsins eru það ekki. Það er lykilatriði fyrir öryggi þjóðarinnar að útlendingamálin séu í föstum skorðum og að sett séu eðlileg mörk hvað þau varðar. Það er öllum í hag, bæði aðfluttum og þeim sem fyrir eru. Að sama skapi er samstaða innan þjóðfélagsins mikilvægur hluti þjóðaröryggis. Með engu móti getur talist ásættanlegt að alið sé á andúð í garð fólks vegna þess að það sé af erlendu bergi brotið. Kæru landsmenn! Áramót minna okkur á að framtíðin er ekki eitthvað sem gerist. Hún er eitthvað sem við sköpum. Ég ætla að leggja alla mína krafta í að Sjálfstæðisflokkurinn verði aftur sá samnefnari sem sameinar fólk um metnað, ábyrgð og vilja til þess að gera Ísland enn betra. Með því að horfa fram, halda fast í gildin og tala skýrt um það sem skiptir heimilin og atvinnulífið mestu. Fyrir hönd Sjálfstæðisflokksins óska ég landsmönnum öllum árs og friðar og velfarnaðar á komandi ári. Guðrún Hafsteinsdóttir formaður Sjálfstæðisflokksins

Áramót eru góður tími til að staldra við, líta yfir farinn veg og horfa fram á við. Framundan er mikilvægt ár fyrir Akureyri, bæði vegna áframhaldandi uppbyggingar í bænum og sveitarstjórnarkosninga sem fara fram í maí 2026. Þær kosningar munu snúast um traust, forgangsröðun og framtíðarsýn. Frá því að Sjálfstæðisflokkurinn tók við meirihluta í bæjarstjórn, í samstarfi við L-listann og Miðflokkinn, hafa áherslurnar verið skýrar. Traust fjármálastjórn, uppbygging innviða og þjónusta sem mætir raunverulegum þörfum íbúa. Árangurinn af þeirri stefnu er augljós. Ársreikningar öll árin á kjörtímabilinu hafa sýnt afar sterka stöðu. Reksturinn skilaði rúmlega tveggja milljarða króna afgang á síðasta ári og var það langt umfram áætlanir. Aðalsjóður var jákvæður í fyrsta sinn í áratug og skuldastaða bæjarins hefur batnað milli ára. Þetta er ekki tilviljun heldur afleiðing ábyrgra ákvarðana og skýrrar forgangsröðunar. Traustur fjárhagur er forsenda þess að hægt sé að byggja upp öfluga þjónustu og fjárfesta í framtíð Akureyrar. Eitt stærsta verkefni næstu ára er þjónusta við stækkandi hóp eldri borgara. Frá upphafi kjörtímabilsins hefur verið lögð rík áhersla á samtal við eldri borgara og markvissa vinnu við að byggja upp betri og fjölbreyttari þjónustu fyrir þennan hóp. Á fræðslu- og lýðheilsusviði hafa verið farnar nýjar leiðir með góðum árangri. Gjaldskrárbreytingar í leikskólum, símafrí í grunnskólum, lýðheilsukort og tekjutengdur frístundarstyrkur fyrir eldri borgara eru dæmi um aðgerðir sem hafa bein áhrif á daglegt líf íbúa. Rannsóknir sýna að breytingarnar í leikskólum hafa dregið úr álagi á starfsfólk og haft jákvæð áhrif á börnin. Uppbygging í bænum er í fullum gangi. Íbúðauppbygging í Móa- og Holtahverfi, nýir byggingarreitir og styrking innviða eru lykilatriði til að mæta vaxandi þörfum. Velferðarmál eru jafnframt í forgangi, meðal annars með nýjum íbúðakjörnum fyrir fatlað fólk og vinnu við lausnir fyrir fólk með fjölþættan vanda. Þetta eru verkefni sem krefjast festu, ábyrgðar og langtímahugsunar. Nú þegar styttist í lok kjörtímabilsins skiptir máli að halda áfram á sömu braut. Í maí 2026 munu bæjarbúar fá tækifæri til að meta hvort ofangreindar áherslur, þ.e. ábyrg fjármálastjórnun, uppbygging innviða og skýr framtíðarsýn sé sú vegferð sem þeir vilja halda áfram. Við í Sjálfstæðisflokknum á Akureyri erum tilbúin til að standa undir þeirri ábyrgð og halda áfram að vinna fyrir bæjarbúa af heilindum og festu. Markmiðið er skýrt, að Akureyri verði áfram sterkt og framsækið fyrirmyndarsamfélag þar sem gott er að búa, starfa og ala upp börn. Bestu áramótaóskir og þakkir fyrir gott samstarf á árinu sem er að líða. Heimir Örn Árnason formaður bæjarráðs og o ddviti Sjálfstæðisflokksins á Akureyri

Í dag eru 100 ár liðin frá fæðingu Geirs Hallgrímssonar fyrrum forsætisráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins. Þegar 80 ár voru liðin frá fæðingu Geirs skrifaði ég ítarlega grein um Geir á vef SUS sem ég ritstýrði þá. Ég endurbirti þá grein hér í tilefni 100 ára ártíðar Geirs. Á löngum stjórnmálaferli sínum varð Geir Hallgrímsson í senn bæði sigursæll leiðtogi Sjálfstæðisflokksins í borgar- og landsmálum og leiddi hann ennfremur á miklum erfiðleikatímum sem mörkuðust bæði af klofningi innan flokksins og áberandi deilum í forystusveit hans á áttunda og níunda áratug 20. aldar. Honum auðnaðist þó að leiða flokkinn út úr þeirri miklu kreppu og skilaði honum heilum af sér við lok formannsferils síns í flokknum og er hann vék af hinu pólitíska sviði. Í þessum pistli verður farið yfir ævi hans og stjórnmálaferil. Geir Hallgrímsson fæddist í Reykjavík, 16. desember 1925. Foreldrar hans voru Hallgrímur Benediktsson og Áslaug Geirsdóttir Zoëga. Faðir Geirs var áberandi í íslensku þjóðlífi til fjölda ára. Hann rak í upphafi öfluga heildverslun en stofnaði síðar fyrirtækið H. Benediktsson & Co. Hann átti sæti í stjórnum fjölda fyrirtækja og átti þátt í stofna öflug fyrirtæki sem mörg hver setja enn sterkan svip á íslenskt samfélag. Var Hallgrímur einn af þeim kaupsýslumönnum sem gengust fyrir stofnun Verslunarráðs Íslands (sem nú heitir Viðskiptaráð Íslands) og var lengi formaður þess. Hallgrímur tók ennfremur þátt í stjórnmálastarfi. Hann sat í bæjarstjórn Reykjavíkur á árunum 1926-1930 og var aftur kjörinn í hana árið 1946 og átti þar sæti allt til dauðadags í febrúar 1954. Hann var um tíma ennfremur varaþingmaður flokksins í borginni. Geir hafði allt frá upphafi mikinn áhuga á stjórnmálum og haslaði sér völl á þeim vettvangi ungur. Geir útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík á lýðveldisdaginn, 17. júní 1944, sama dag og íslenska lýðveldið var stofnað að Þingvöllum. Að því loknu hóf hann nám í lagadeild Háskóla Íslands og brautskráðist þaðan fjórum árum síðar, árið 1948. Þykir það skammur námstími. Var Geir formaður Stúdentaráðs HÍ síðasta námsár sitt, 1947-1948. Um haustið hélt hann til náms í lögfræði og hagfræði við Harvard-háskóla í Bandaríkjunum. Vistin varð skemmri en ella vegna snöggra veikinda föður hans ári síðar sem leiddi til þess að hann sneri heim að nýju. Hóf hann þá strax störf við fyrirtæki föður hans. Árið 1951 öðlaðist hann réttindi sem héraðsdómslögmaður og opnaði það ár eigin lögfræðistofu, sem hann rak meðfram öðrum störfum til ársins 1959. Eftir lát föður síns varð hann forstjóri fjölskyldufyrirtækisins á árunum 1955-1959. Varð hann hæstaréttarlögmaður árið 1957. Skömmu fyrir för sína til Bandaríkjanna, árið 1948, kvæntist Geir, Ernu Finnsdóttur. Eignuðust þau fjögur börn. Geir Hallgrímsson var alla tíð mjög virkur í stjórnmálaþátttöku. Hann varð forystumaður í flokksstarfinu strax í upphafi sjötta áratugarins. Hann var kjörinn formaður Heimdallar árið 1952 og gegndi formennsku þar í tvö ár, allt til ársins 1954. Það vor var hann kjörinn til setu í bæjarstjórn Reykjavíkur. Tók Geir sæti á framboðslista flokksins, skömmu eftir lát föður síns, sem lést í upphafi kosningaársins eins og fyrr segir frá. Geir Hallgrímsson var kjörinn formaður Sambands ungra sjálfstæðismanna á þingi sambandsins í október 1957. Sigraði hann þar Sverri Hermannsson í kjöri. Hlaut Geir 72 atkvæði en Sverrir hlaut 50. Var það í fyrsta skipti sem formaður SUS var kosinn í átakakosningu á sambandsþingi. Geir sat á formannsstóli í SUS eitt tímabil, tvö ár, eða til ársins 1959. Geir fór í framboð fyrsta sinni, eins og fyrr segir frá, í bæjarstjórnarkosningunum (þá var talað um bæjarstjórn í Reykjavík en ekki borgarstjórn eins og síðar varð) 1954. Skipaði hann þá fjórða sæti á framboðslistanum. Hlaut flokkurinn meirihluta atkvæða, þá eins og jafnan til ársins 1978. Tók Geir, sem þá var aðeins 29 ára gamall, strax sæti í bæjarráði að loknum kosningunum. Þá var Gunnar Thoroddsen borgarstjóri í Reykjavík og leiðtogi framboðslistans. Hafði hann tekið við borgarstjóraembætti árið 1947, er forveri hans dr. Bjarni Benediktsson tók sæti í ríkisstjórn. Gunnar var mjög vinsæll borgarstjóri og leiddi flokkinn af krafti í tólf ár. Stærsta sigur sinn vann hann í kosningunum 1958, þegar að Sjálfstæðisflokkurinn hlaut um 60% atkvæða og 10 borgarfulltrúa kjörna. Gunnar og Geir hófu þá fyrst virkt samstarf í stjórnmálum. Óhætt er að segja að það samstarf þeirra hafi verið langvinnt en mjög stormasamt, einkum í seinni tíð eins og ég kem síðar að. Gunnar Thoroddsen tók við embætti fjármálaráðherra í ríkisstjórn Ólafs Thors í nóvember 1959. Þá blasti auðvitað við að hann þyrfti að víkja af borgarstjórastóli. Ekki var ljóst í upphafi hvort að stjórnin myndi verða skammlíf eða endast kjörtímabilið á enda. Var því brugðið á það ráð að tveir tækju við borgarstjóraembættinu í stað Gunnars fyrsta árið, en staða mála yrði metin að því loknu. Ákveðið var að Geir og Auður Auðuns tækju við af Gunnari. Sögulegt varð er Auður varð borgarstjóri. Hún varð enda fyrsta konan til að taka við embættinu. Hún varð ennfremur fyrst kvenna forseti bæjarstjórnar nokkrum árum áður og hafði lengi verið í forystusveit flokksins í borgarmálum. Hún varð fyrsta konan til að taka við ráðherraembætti. Hún varð dómsmálaráðherra árið 1970. Auður varð fyrsta konan sem brautskráðist úr lagadeild Háskóla Íslands. Það er því óhætt að segja að Auður hafi víða markað sér spor í söguna. Á árinu 1960 var ákveðið í borgarstjórnarflokki Sjálfstæðisflokksins að Geir tæki einn við borgarstjóraembættinu og Gunnar Thoroddsen baðst formlega lausnar frá embættinu, en sat í borgarstjórn til loka kjörtímabilsins. Stjórn Ólafs hafði þá orðið mun fastari í sessi. Ekki þurfti að hræðast mikið um líf hennar næstu árin. Varð enda fyrrnefnd stjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks, sem gengur í sögubókum samtímans undir nafninu Viðreisnarstjórnin, langlífasta ríkisstjórn lýðveldistímans og sat í tólf ár, allt til ársins 1971. Geir tók við embætti borgarstjóra af krafti og vann sér mikinn sess í embættinu og þótti glæsilegur borgarstjóri að sögn flestra. Í borgarstjórastarfinu naut Geir Hallgrímsson mikilla vinsælda. Hann var stjórnmálamaður sem leiddi áfram mikilvæg verkefni – var maður framkvæmda og staðfestu. Á borgarstjóraferli hans var borgin malbikuð og ráðist var í mörg öflug verkefni sem báru vitni farsælli forystu Geirs í borgarmálum. Í alþingiskosningunum 1959 gaf Geir kost á sér á framboðslista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík og varð varaþingmaður flokksins til fjölda ára og tók nokkrum sinnum sæti á þingi. Kjörtímabilið 1967-1971 var hann fyrsti varamaður flokksins í borginni. Árið 1970 vann Geir sinn þriðja kosningasigur í borgarstjórn. Var sá sigur mjög naumur og töldu margir á kjördag að borgin væri töpuð og stefna myndi í vinstristjórn í borginni. Þá var viðreisnarstjórnin nokkuð tekin að verða óvinsæl vegna aðsteðjandi vanda í samfélaginu í kjölfar hruns síldarstofnanna undir lok sjöunda áratugarins. Rúmum mánuði eftir borgarstjórnarkosningarnar sumarið 1970 urðu mikil þáttaskil innan Sjálfstæðisflokksins sem höfðu mikil áhrif á stjórnmálaferil Geirs. 10. júlí 1970 fórst Bjarni Benediktsson forsætisráðherra og formaður flokksins, í eldsvoða í forsætisráðherrabústaðnum á Þingvöllum ásamt eiginkonu sinni og dóttursyni. Mikill harmur var kveðinn að þjóðinni. Jóhann Hafstein tók við formennsku í Sjálfstæðisflokknum og embætti forsætisráðherra. Viðreisnarstjórnin sat til loka kjörtímabilsins, en Auður Auðuns tók sæti í ríkisstjórninni nokkrum mánuðum síðar, fyrst kvenna á ráðherrastóli, eins og fyrr hefur verið sagt frá. Ákveðið var að boða ekki til kosninga um haustið, vegna andláts Bjarna, eins og margir sjálfstæðismenn höfðu viljað. Ákveðið var að kosningar yrðu á áður tilsettum tíma, í júní 1971. Geir Hallgrímsson tók sæti Bjarna á Alþingi. Hann var orðinn þingmaður samhliða borgarstjóraembættinu. Hann gaf kost á sér í prófkjöri flokksins haustið 1970. Sigraði hann í prófkjörinu og hlaut fyrsta sæti listans. Jóhann Hafstein sem orðinn var formaður flokksins og forsætisráðherra lenti í öðru sætinu. Voru þetta Jóhanni mikil vonbrigði. Ákvað Geir að afsala sér fyrsta sætinu til Jóhanns og tók annað sætið þess í stað. Þótti þetta vera mjög til vitnis um drenglyndi Geirs. Í prófkjörinu 1970 gaf Gunnar Thoroddsen kost á sér og hlaut góða kosningu. Markaði það endurkomu hans í stjórnmálin. Fimm árum áður hafði hann yfirgefið hið pólitíska svið, verandi fjármálaráðherra í viðreisnarstjórninni og varaformaður flokksins. Tók Jóhann Hafstein þá við varaformennsku og sat á þeim stóli þar til að Bjarni lést. Tók Gunnar við sendiherraembætti í Kaupmannahöfn. Gunnar gaf kost á sér í forsetakosningunum 1968, er Ásgeir Ásgeirsson, tengdafaðir hans, lét af embætti. Beið Gunnar lægri hlut fyrir dr. Kristjáni Eldjárn þjóðminjaverði. Hélt hann að því loknu til sendiherrastarfa að nýju. Gunnar kom heim að nýju í ársbyrjun 1970 og tók sæti sem dómari við hæstarétt Íslands. Við andlát Bjarna, síðar um árið, tók hann ákvörðun um að hefja á ný stjórnmálaþátttöku og vék úr réttinum og gaf kost á sér í prófkjörinu. Á landsfundi árið 1971 tókust Geir og Gunnar á um varaformennsku flokksins. Geir hlaut 375 atkvæði en Gunnar 328. Fyrstu, en langt í frá seinustu rimmu þeirra, lauk með dramatískum hætti. Geir Hallgrímsson lét af embætti borgarstjóra í Reykjavík þann 1. desember 1972. Eftirmaður hans í embættinu varð Birgir Ísleifur Gunnarsson. Helgaði Geir sig landsmálum við þau þáttaskil og gaf ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningunum 1974, og vék þá af þeim vettvangi eftir 20 ára setu. Geir var endurkjörinn varaformaður flokksins á landsfundi árið 1973 og Jóhann sem formaður. Nokkrum vikum eftir landsfundinn, í októbermánuði 1973, veiktist Jóhann Hafstein snögglega og ákvað að segja af sér formennsku flokksins vegna þeirra veikinda. Þáttaskil höfðu orðið á stjórnmálaferli Geirs Hallgrímssonar. 47 ára að aldri var hann orðinn formaður Sjálfstæðisflokksins. Magnús Jónsson frá Mel, sem verið hafði fjármálaráðherra í viðreisnarstjórninni 1965-1971, var kjörinn varaformaður flokksins af miðstjórn nokkrum vikum síðar og gegndi varaformennsku í tæpt ár. Geir Hallgrímsson leiddi Sjálfstæðisflokkinn til glæsilegasta kosningasigurs síns í landsmálum í alþingiskosningunum 1974. Hlaut flokkurinn rúmlega 42% atkvæða og 25 þingmenn kjörna af 60. Til kosninganna hafði verið boðað með sögulegum hætti. Ólafur Jóhannesson forsætisráðherra og formaður Framsóknarflokksins, hafði rofið þing með atbeini Kristjáns Eldjárns forseta, er stefndi í að vinstristjórnin hefði misst þingmeirihluta sinn. Fór Kristján eftir ráðum Ólafs og boðaði til kosninga, þó ekki hefði reynt á að annar meirihluti væri til staðar sem gæti tekið við stjórn landsins. Flokkurinn hlaut glæsilega kosningu og hlaut Geir stjórnarmyndunarumboð að loknum kosningunum. Að lokinni nokkrri stjórnarkreppu mynduðu Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur ríkisstjórn undir forsæti Geirs. 48 ára að aldri var Geir Hallgrímsson orðinn forsætisráðherra og hafði hlotið eldskírn í landsmálaforystu með glæsilegum árangri í kosningunum. Um haustið 1974 varð Magnús frá Mel að segja af sér varaformennsku vegna veikinda. Gunnar Thoroddsen var kjörinn til varaformennsku af miðstjórn. Gunnar sem snúið hafði aftur eins og fyrr sagði í pólitík í kosningunum 1971 hafði endurheimt varaformennskuna níu árum eftir að hafa látið af henni til að hasla sér völl sem sendiherra í Danmörku og þrem árum eftir að hafa tapað í varaformannskjöri fyrir Geir. Tók Gunnar sæti í ríkisstjórn Geirs sem iðnaðar- og félagsmálaráðherra. Ásamt þeim sátu í stjórninni af hálfu flokksins þeir Matthías Á. Mathiesen og Matthías Bjarnason. Stjórnin sat kjörtímabilið á enda. Nokkrir erfiðleikar höfðu orðið í landsmálum undir lok kjörtímabilsins og neyddist stjórnin til að grípa til óvinsælla ákvarðana í kjaraviðræðum. Leiddu þær aðgerðir til óvinsælda Sjálfstæðisflokksins og ríkisstjórnarinnar. Missti flokkurinn völdin í borgarstjórnarkosningunum sumarið 1978, fyrsta sinni í sögu hans. Var það tap flokknum og forystumönnum hans mikil vonbrigði og hafði áhrif á stemmninguna innan flokksins í þingkosningunum sem fram fóru síðar sama sumar. Sjálfstæðisflokkurinn tapaði allnokkru fylgi í þeim kosningum – missti fimm þingmenn. Samtals misstu stjórnarflokkarnir tíu þingsæti. Í stað þess að hafa 42 sæti á Alþingi höfðu stjórnarflokkarnir 32 sæti af 60. Framsóknarflokkurinn var orðinn minnsti flokkur landsins eftir kosningarnar. Vinstriflokkarnir hlutu sögulegan sigur, bættu við sig tíu sætum. Alþýðuflokkur og Alþýðubandalag hlutu 28 þingsæti af 60, 14 hvor. Vissulega hafði ríkisstjórn enn meirihluta í þinginu. Tapið varð þó það mikið að ljóst varð fljótlega eftir kosningar að stjórnin myndi ekki halda áfram. Stjórnarkreppa var meginpart sumarsins. Að lokum samdist um stjórnarsamstarf vinstriflokkanna og Framsóknarflokks, undir forsæti Ólafs Jóhannessonar, en Framsókn hafði eins og fyrr segir beðið afhroð í kosningunum. Geir Hallgrímsson varð leiðtogi stjórnarandstöðunnar á Alþingi í septemberbyrjun 1978. Fjögurra forsætisráðherraferli Geirs var lokið og flokkurinn var í sárum – sat einn eftir í þingminnihluta. Á nokkrum vikum hafði Sjálfstæðisflokkurinn bæði misst völdin í Reykjavíkurborg og stjórnarforystuna í ríkisstjórn. Krísuástand var innan flokksins. Á fundum innan flokksfélaga og í forystusveitinni var skýringa leitað á sögulegu tapi flokksins og niðurlægingu í kosningunum tveim. Þá kom í fyrsta skipti með almennilegum hætti upp niðurbæld kreppa sem ríkti í samskiptum milli þeirra Geirs og Gunnars. Segja má að valdabarátta hafi ríkt milli þeirra til fjölda ára, allt frá því í borgarstjórn þar til að þeir voru formaður og varaformaður flokksins. Eins og fyrr segir höfðu þeir tekist á um varaformennsku flokksins árið 1971 og aldrei í raun gróið fyllilega um heilt þar á milli. Á næstu árum átti valdabarátta þeirra eftir að taka á sig aðra og beittari mynd. Svo fór að vinstristjórnin gafst upp eftir stormasama samvist í októberbyrjun 1979. Alþýðuflokkurinn sprengdi stjórn Ólafs með miklum hvelli og gekk á dyr. Það rúma ár sem hún sat hafði hún gengið í gegnum mikinn og erfiðan öldugang. Stjórninni hafði aldrei tekist að vera heilsteypt og stóð allt eftir í logum þegar fallið kom. Stjórnarkreppa var skammvinn. Sjálfstæðisflokkurinn ákvað, að tillögu Geirs, en við andstöðu Gunnars og fylgismanna hans innan þingflokksins, að verja minnihlutastjórn Alþýðuflokksins falli og boðað var til alþingiskosninga í desemberbyrjun. Um miðjan október tók stjórn Alþýðuflokksins formlega við völdum og Benedikt Gröndal varð forsætisráðherra. Að loknum kosningunum var sama pattstaðan uppi og verið hafði eftir kosningarnar ári áður. Formenn flokkanna skiptust á að fara með umboð til stjórnarmyndunar. Mikið vantaði á traust og eðlileg samskipti milli forystumanna stjórnmálaflokkanna. Geir hafði stjórnarmyndunarumboð í nokkrar vikur í desember og janúar. Er líða tók að lokum janúarmánaðar 1980 og aðeins vangaveltur höfðu farið á milli forystumanna flokkanna eftir tveggja mánaða stjórnarkreppu tók Kristján Eldjárn mjög að ókyrrast. Lagði hann þá drög að utanþingsstjórn. Náði vinna Kristjáns það langt að búið var að velja flestalla ráðherra stjórnarinnar og við blasti að Jóhannes Nordal seðlabankastjóri, myndi veita henni forsæti. Var þessi vinna vel á veg komin. Eins og við má búast er staða mála með myndun utanþingsstjórnar á skrifborði forsetans varð ljós tóku stjórnmálamennirnir við sér af hraði. Í tómarúminu sem var í miðju stjórnleysinu greip aldursforseti Alþingis, dr. Gunnar Thoroddsen, af skarið fyrstur allra. Hann efndi til viðræðna við forystumenn Alþýðubandalags og Framsóknarflokks. Leiddi það af sér formlegar viðræður um myndun stjórnar undir forsæti Gunnars. Auk Gunnars komu að viðræðunum nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins. Er viðræðurnar spurðust út varð mikill órói innan Sjálfstæðisflokksins. Gunnar var enda í viðræðum án samþykkis þingflokksins og forystu Sjálfstæðisflokksins. Á hitafundi í þingflokknum 1. febrúar 1980 ákvað meginþorri þingflokksins að fylkja sér að baki Geir og ítrekað var af meirihluta þingflokksins að hann færi með stjórnarmyndunarumboðið að hálfu flokksins. Niðurstaða fundarins varð ekki til að letja Gunnar. Hann hélt umræðunum áfram af krafti og nokkrir þingmenn flokksins ákváðu að styðja Gunnar til verksins. Er fyrir lá að meirihluti alþingismanna stæði að baki viðræðum undir forystu Gunnars veitti Kristján Eldjárn, Gunnari, sem verið hafði andstæðingur hans í forsetakosningunum 1968, formlegt umboð til stjórnarmyndunar. 32 þingmenn studdu viðræðurnar og því fékk Gunnar blessun forseta til að hefja stjórnarmyndunarviðræður. Leiddu þær til þeirrar niðurstöðu að stjórnin varð mynduð og tók hún við völdum þann 8. febrúar 1980. Einni lengstu stjórnarkreppu Íslandssögunnar hafði lokið með allsögulegum hætti. Dr. Gunnar var orðinn forsætisráðherra elstur allra, sjötugur að aldri. Sjálfstæðisflokkurinn var í sárum, altént verulega klofinn, með stjórnarmyndun varaformanns síns. Sú einkennilega staða var uppi að Sjálfstæðisflokkurinn studdi ekki stjórn varaformanns síns og formaður flokksins, Geir Hallgrímsson, stóð snupraður eftir. Stjórnin var mynduð með samþykki forsetans, sem veitt hafði formlegt umboð Gunnari til handa. Morgunblaðið hafði skrifað af krafti gegn stjórnarmyndun Gunnars og forystumenn Sjálfstæðisflokksins voru æfir yfir ákvörðun forsetans að allt að því veita Gunnari forsæti í ríkisstjórn Íslands. Áralangir erfiðleikar í samskiptum Geirs og Gunnars voru endanlega staðfestir – vík hafði orðið þeirra á milli. Valdataflið í forystusveit flokksins var opinber. Geir hafði tekið stjórnarmyndun Gunnars mjög þunglega og varð vonsvikinn með vinnubrögð þeirra sem hann taldi samherja sína í flokksstarfinu. Geir leiddi flokkinn áfram að lokinni þessari undarlegu stjórnarmyndun. Var hann í mjög erfiðu hlutskipti. Hann leiddi stjórnarandstöðu sem í var aðeins hluti flokksins og baráttan varð mest áberandi við fyrrum samherja í flokknum, Gunnar og fylgismenn hans. Formaður og varaformaður flokksins tilheyrðu sitt hvorri fylkingunni í þinginu og tekist var á af krafti um hitamálin. Sjálfstæðisflokkurinn gekk þá í gegnum sína dimmustu daga – sína mestu erfiðleika. Hlutskipti Geirs á þessum árum var hvorki öfundsvert né áhugavert að neinu leyti. Háværar raddir voru um það að vísa ætti varaformanninum og fylgismönnum hans úr flokknum – losa sig við þá sem stóðu að stjórnarmyndun á bakvið formann Sjálfstæðisflokksins, Geir Hallgrímsson. Geir barði niður þá umræðu og taldi mikilvægt að tryggja einingu í flokknum þegar þessu tímabili lyki. Var hann alla tíð talsmaður þess að flokkurinn ætti að halda saman, hvað sem á bjátaði. Tók Geir þar afstöðu sem var mjög til marks um mannkosti hans – hann var heill í þeim málum og staðráðinn í að flokkurinn héldi velli sem stærsti flokkur landsins. Andstæðingum hans tækist ekki að hrósa sigri yfir honum í næstu kosningum og hann skyldi sameinaður í þeim kosningum. Segja má að Geir hafi þá gengið í gegnum mestu umbrotatíma sína sem stjórnmálamaður. En það má ennfremur segja að þessi ár hafi sannað best hversu öflugur stjórnmálamaður Geir var. Á flokksstjórnarfundi í Valhöll 10. febrúar 1980, tveim dögum eftir að Gunnar varð forsætisráðherra, var tekist á fyrir opnum tjöldum og ágreiningurinn var ræddur með hreinskilnum hætti. Rafmagnað andrúmsloft var er Geir og Gunnar tókust í hendur með sögulegum hætti frammi fyrir fjölmiðlamönnum og myndatökuvélum. Tekist var á milli armanna ennfremur á landsfundi 1981. Sögulegt varð þá er Gunnar og kona hans, Vala, sátu sem fastast að lokinni setningarræðu Geirs og klöppuðu ekki. Á landsfundinum árið 1981 lét Gunnar af varaformennsku og vék úr forystusveit flokksins. Var þetta ennfremur síðasti landsfundurinn sem Gunnar sat. Friðrik Sophusson tók við varaformennsku. Stjórn Gunnars sat til loka kjörtímabilsins vorið 1983, þrátt fyrir mikla erfiðleika og innri átök. Tekist var á um leiðir til að laga erfiðleika í efnahagsmálum. Undir lokin hafði stjórnin misst þingmeirihluta sinn en tókst að sitja allt til enda tímabilsins, þrátt fyrir það. Gunnar gaf ekki kost á sér í þingkosningunum 1983 – hann lést um haustið 1983 úr krabbameini. Í aðdraganda kosninganna var haldið prófkjör flokksins í Reykjavík. Þar urðu þau sögulegu tíðindi að Geir féll niður í sjöunda sæti. Niðurstaðan varð Geir mikið áfall og um tíma hugleiddi hann að taka ekki sætið og láta af formennsku á landsfundi sem kalla skyldi saman fyrir kosningar. Svo fór að hann gerði það ekki. Hann ákvað að klára ferlið vegna kosninganna – sameina flokkinn en víkja svo á landsfundi á tilsettum tíma, í nóvember 1983. Sjálfstæðisflokkurinn stóð af sér innri vandræði vegna stjórnarmyndunar Gunnars og bauð fram sameinaður í kosningum í apríl 1983. Flokkurinn hlaut góða kosningu, en skugga setti á úrslitin að Geir náði ekki kjöri. Eftir þrettán ára þingsetu var Geir Hallgrímsson formaður flokksins, varaþingmaður að nýju, rétt eins og 1959-1970. Það var sögulegt en Geir var staðráðinn í að klára það verkefni sem hann hafði einsett sér: sameina flokkinn og skilja við forystu hans með þeim hætti sem eftir yrði tekið. Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur náðu samkomulagi um stjórnarmyndun. Það varpar skugga á stöðu mála að mínu mati að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins skyldi ekki bera gæfa til þess við lok stjórnarmyndunarferlisins að kjósa Geir sem forsætisráðherra – en taka þess í stað þann kost að hljóta fleiri ráðherrastóla til að sinna eigin metnaði. Sárnaði Geir mjög þær málalyktir ef marka má lýsingu t.d. í ítarlegri grein Davíðs Oddssonar um Geir í riti Andvara árið 1994. Geir varð utanríkisráðherra í ríkisstjórn undir forystu Steingríms Hermannssonar formanns Framsóknarflokksins. Á landsfundi flokksins í nóvember 1983 lét Geir af formennsku í flokknum, eftir að hafa leitt hann samfleytt í tíu ár. Sá tími hafði einkennst bæði af sætum sigrum og mótbyr og innri ólgu innan flokksins. Geir studdi Þorstein Pálsson til formennsku og fór það svo að hann náði kjöri. Geir sat áfram í ríkisstjórn eftir landsfundinn og leiddi ráðherrahóp flokksins, enda tók Þorsteinn Pálsson ekki sæti í stjórninni eftir formannskjör sitt. Svo fór að lokum að Þorsteinn tók að ókyrrast og vildi taka sæti í stjórninni. Er að því kom vildi enginn ráðherra flokksins hliðra til fyrir honum. Niðurstaðan varð sú að Geir Hallgrímsson vék úr ríkisstjórn og myndaði rými fyrir eftirmanni sínum á formannsstóli. Það var Geir og fylgismönnum hans nokkur vonbrigði hvernig það þróaðist og fór hann ef marka má lýsingar fullur eftirsjár af vettvangi stjórnmála. Geir Hallgrímsson varð bankastjóri við Seðlabanka Íslands í janúar 1986, er hann lét af embætti utanríkisráðherra. Tók hann við af Davíð Ólafssyni sem verið hafði bankastjóri allt frá árinu 1961. Geir undi sér vel í störfum sínum í bankanum ef marka má lýsingar í ritum um ævi hans. Hann veiktist af ólæknandi sjúkdómi langt um aldur fram, skömmu eftir að hann tók við embætti. Hann lést 1. september 1990, 64 ára að aldri. Í minningargrein um hann í september 1990 sagði Auður Auðuns svo um Geir, sem var félagi hennar í flokksstarfinu og samstarfsmaður í borgarstjórnarflokknum um langt skeið: “Í stjórnmálum hlýtur maður að hugleiða hvaða kosti maður metur mest í fari stjórnmálamanns. Verða mér þá ofarlega í huga mannkostir Geirs Hallgrímssonar, heilindi hans og heiðarleiki í öllum samskiptum og gætni, samfara miklum framkvæmdahug. Það er manni mikilsvirði að hafa starfað með slíkum drengskaparmanni”. Jafnan hefur mér þótt mikið til Geirs koma. Ég hef lesið mér mikið til um feril hans og verk hans á vettvangi stjórnmálanna. Skrifaði ég um hann ritgerð eitt sinn, sem þessi grein er að mestu byggð á. Geir hóf stjórnmálaþátttöku ungur og helgaði Sjálfstæðisflokknum krafta sína alla tíð á þeim vettvangi. Stjórnmálaferill hans var lengst af sigursæll, hann var borgarstjóri samfellt í 13 ár og varð forsætisráðherra 1974, eftir glæstasta kosningasigur Sjálfstæðisflokksins. Eftir tvær kosningar 1978 gjörbreyttist staða Geirs og var ferill hans á næstu fimm árum ein sorgarsaga. Flokkurinn klofnaði vegna stjórnarmyndunar 1980 og óróleiki varð innan hans vegna þess. En Geir sannaði styrk sinn með því að landa málinu með því að sameina brotin við lok formannsferils síns 1983. Það merkilegasta við arfleifð Geirs að mínu mati er það að hann skilaði flokknum heilum og vann verk sín af hógværð og heiðarleika – var heill í verkum sínum. Geir var að mati samherja og andstæðinga í stjórnmálum heilsteyptur stjórnmálamaður sem hugsaði um hagsmuni heildarinnar umfram eigin og stöðu stjórnmálalega séð. Hann var maður hugsjóna og drenglyndis í stjórnmálastarfi. Óháð átökum kom hann fram með drengilegum hætti – talaði opinberlega í ræðu og riti ekki illa um andstæðinga sína, innan flokks og utan. Til dæmis er víða talað um að þrátt fyrir átök rifust hann og Gunnar Thoroddsen aldrei opinberlega. Þrátt fyrir valdabaráttu var tekist á með hætti heiðursmanna. Hann var öflugur á vettvangi stjórnmála - jafnt í meðbyr sem mótbyr. Það er með þeim hætti sem ég tel að hans verði minnst, bæði af samtíðarmönnum og eins þeim sem síðar lesa stjórnmálasögu 20. aldarinnar og kynna sér persónu og verk Geirs Hallgrímssonar á löngum ferli. Stefán Friðrik Stefánsson ritstjóri Íslendings, vefrits sjálfstæðisfélaganna á Akureyri og formaður Málfundafélagsins Sleipnis