Fyrir okkur sem búum fjarri höfuðborginni skiptir máli að við getum greiðlega sótt þangað þjónustu án þess að slíkar ferðir valdi óþarfa fjárhagsáhyggjum. Það er grundvallaratriði að búseta ráði ekki möguleikum fólks til að nýta þá þjónustu sem byggð hefur verið upp fyrir alla landsmenn í höfuðborginni. Þar spilar innanlandsflugið lykilhlutverk. Boðaðar breytingar innviðaráðherra í tengslum við Loftbrúna valda því miklum vonbrigðum. Loftbrúin – frá hugmynd að veruleika Málið stendur mér býsna nærri enda lagði ég mikla vinnu í „skosku leiðina“ svokölluðu á sínum tíma sem síðar varð þekkt undir merkjum Loftbrúarinnar. Í maí 2016 talaði ég fyrst fyrir skosku leiðinni í bæjarstjórn Akureyrar og fylgdi því svo eftir í kosningabaráttunni fyrir alþingiskosningarnar þá um haustið. Hugmyndin var að nýta reynslu Skota af niðurgreiðslu flugfargjalda fyrir íbúa dreifðra byggða og laga hana að íslenskum aðstæðum. Njáll Trausti við störf sem flugumferðarstjóri á Akureyrarflugvelli fyrir nokkrum árum. „Málið stendur mér býsna nærri enda lagði ég mikla vinnu í „skosku leiðina“ svokölluðu á sínum tíma sem síðar varð þekkt undir merkjum Loftbrúarinnar. Í maí 2016 talaði ég fyrst fyrir skosku leiðinni í bæjarstjórn Akureyrar ... “ segir hann í greininni. Í maí 2017 skipaði þáverandi samgönguráðherra, Jón Gunnarsson, starfshóp til að vinna að þessu máli og veitti ég hópnum formennsku. Sú vinna hélt áfram í ráðherratíð Sigurðar Inga Jóhannssonar og eftir um átján mánaða vinnu við lok nóvember 2018 skilaði hópurinn skýrslunni Uppbygging flugvallakerfisins og efling innanlandsflugsins sem almenningssamgangna. Verkefnið snerist bæði um að bæta aðgengi landsbyggðarfólks að innanlandsflugi og tryggja uppbyggingu flugvallakerfisins. Við lögðum til að íbúar skilgreindra svæða gætu notið allt að 50% niðurgreiðslu flugfargjalda í einkaerindum. Þannig lögðum við mikilvægan grunn að Loftbrúnni, sem hleypt var á stokk 9. september 2020 með 40% afslætti af flugfargjöldum. Það var afar ánægjulegt að sjá málið verða að veruleika eftir margra ára vinnu. Hugmyndir innviðaráðherra auka kostnað Nú hefur Eyjólfur Ármannsson, innviðaráðherra, lagt til að niðurgreiðslan sem í Loftbrúnni felst verði föst krónutala í stað hlutfalls, 7.000 krónur á fluglegg í stað 40% af fargjaldi. En hvaða áhrif hefði sú breyting á ferðakostnað íbúa landsbyggðarinnar? Tökum einfalt dæmi. Í dag jafngildir 40% afsláttur af 20.000 króna fargjaldi 8.000 krónum. Af 30.000 króna fargjaldi er afslátturinn 12.000 krónur, og svo framvegis. Föst 7.000 króna niðurgreiðsla á 30.000 króna fargjaldi myndi því hækka kostnað farþega um 5.000 krónur á fluglegg, eða 10.000 krónur fram og til baka. Fyrir fjögurra manna fjölskyldu þýðir þetta 40.000 krónur aukalega fyrir eina ferð. Þetta geta augljóslega orðið upphæðir sem skipta fólk máli, sér í lagi þau sem þurfa t.d. að ferðast með skömmum fyrirvara og á þess vegna síður kost á að kaupa sér ódýrasta fargjaldið. Föst krónutala rýrnar jafnframt að verðgildi ef hún tekur ekki breytingum samhliða verðlagi. Upphafleg markmið verða að vera leiðarljós Framtíðarþróun Loftbrúarinnar verður að taka mið af upphaflegu markmiðunum hennar um að tryggja jafnari búsetuskilyrði og betra aðgengi að miðlægri þjónustu. Við eigum að efla innanlandsflugið sem mikilvægan hluta almenningssamgangna og tryggja að stuðningurinn haldi gildi sínu fyrir fólkið sem á honum þarf að halda. Sterkar byggðir og greiðar samgöngur fara saman, nú sem fyrr. Njáll Trausti Friðbertsson alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi

Á aukaaðalfundi Norðurorku sem fram fór í dag var stigið mikilvægt skref í því hvernig Akureyrarbær hyggst sinna hlutverki sínu sem stærsti hluthafi fyrirtækisins. Í fyrsta sinn voru óháðir stjórnarmenn tilnefndir til setu í stjórn félagsins. Þetta er breyting sem ég tel bæði tímabæra og mikilvæga. Hún er hluti af þeirri vegferð að styrkja stjórnarhætti félaga í eigu Akureyrarbæjar, gera þá faglegri og skýra betur hlutverk okkar sem eiganda. Fagleg stjórn og skýr eigandastefna Akureyrarbær er ekki eingöngu hluthafi í Norðurorku. Fyrirtækið veitir grunnþjónustu sem hefur bein áhrif á heimili og atvinnulíf á Akureyri og á starfssvæði fyrirtækisins. Eignarhaldinu fylgir því rík samfélagsleg ábyrgð. Eigandastefnu Akureyrarbæjar er ætlað að endurspegla þá ábyrgð og þær væntingar sem við höfum til þeirra félaga sem eru í eigu sveitarfélagsins. Þar þurfa faglegir stjórnarhættir, fjárhagsleg sjálfbærni, langtímahugsun og hagsmunir samfélagsins að fara saman. Val óháðra stjórnarmanna er liður í þessari nálgun. Með því er verið að leggja meiri áherslu á að stjórn Norðurorku búi yfir þeirri þekkingu, reynslu og faglegu breidd sem nauðsynleg er fyrir fyrirtæki af þessari stærð. Við höfum jafnframt verið að skoða fyrirkomulag við tilnefningu og val stjórnarmanna sem hluta af þessari vinnu. Um það hefur meðal annars verið fjallað innan Akureyrarbæjar. Við vinnu tilnefningarnefndar Akureyrarbæjar um val á óháðum stjórnarmönnum Norðurorku var auglýst eftir áhugasömum aðilum og bárust nefndinni 59 umsóknir um tvö stjórnarsæti. Sá mikli áhugi lýsir vel sterkri stöðu fyrirtækisins innan samfélagsins. Eigandinn þarf að vera virkur Þessi breytta nálgun snýst þó um meira en breytingu á skipan stjórnar. Hún snýst líka um það hvernig Akureyrarbær beitir sér sem meirihlutaeigandi. Við sem sveitarfélag höfum sett okkur það markmið frá upphafi vinnu í sumar við gerð fjárhagsáætlunar að hækkanir á gjaldskrám Akureyrarbæjar verði ekki meiri en 2,5% og að gjaldskrár er snúa að þjónustu við barnafjölskyldur haldist að mestu óbreyttar. Er það í samræmi við ályktun Landsþings Sambands íslenskra sveitarfélaga og sameiginlega yfirlýsingu stjórnvalda og aðila á vinnumarkaði í haust. Ef það markmið á að vera trúverðugt tel ég eðlilegt að sama aðhaldssjónarmið komi fram í afstöðu okkar sem hluthafi í fyrirtæki sem veita íbúum grunnþjónustu. Þess vegna eigum við ekki að standa hjá þegar kemur að þróun gjaldskráa Norðurorku. Í þeim anda lagði Akureyrarbær til á aukaaðalfundi félagsins að hækkanir á gjaldskrám þess takmarkist við 2,5% um áramót. Var þetta einróma ákvörðun allra eigenda á fundinum. Þetta þýðir ekki að hluthafar taki yfir rekstur fyrirtækisins eða ákvarðanir stjórnar. Það þýðir hins vegar að við sem eigendur setjum fram skýrar væntingar og köllum eftir því að allar raunhæfar leiðir til hagræðingar og aðhalds séu skoðaðar áður en aukinn kostnaður er færður yfir á heimili og fyrirtæki. 2,5% markmiðið þarf að hafa raunverulega merkingu Norðurorka þarf að sjálfsögðu að standa fjárhagslega traustum fótum, sinna nauðsynlegum fjárfestingum og tryggja örugga þjónustu til framtíðar. Þær skyldur hverfa ekki. En þegar kostnaður hækkar á fyrsta spurningin ekki sjálfkrafa að vera: Hversu mikið þurfum við að hækka gjaldskrána? Hún þarf líka að vera: Hvað getum við gert öðruvísi? Með óháðum stjórnarmönnum, skýrri eigandastefnu og virkari afstöðu til fjárfestinga- og fjárhagsáætlana er Akureyrarbær að taka skref í átt að faglegri og markvissari meðferð eignarhalds síns. Við ætlum að vera ábyrgur og virkur eigandi. Eigandi sem treystir stjórn fyrirtækisins til að sinna sínu hlutverki, en er jafnframt skýr um væntingar sínar og gleymir ekki að á endanum snýst eignarhald sveitarfélagsins líka um hagsmuni samfélagsins og íbúanna. Berglind Ósk Guðmundsdóttir bæjarstjóri á Akureyri

Því verður seint haldið fram að ég hafi verið heltekinn af bókunum og náminu á menntaskólaárum mínum á Akureyri. Ég náði þó alltaf að halda mig réttum megin á prófunum en virk þátttaka í félagslífi og -starfi dró þó einkunnirnar heldur betur niður. En til voru þau skólasystkin mín sem lögðu mikinn metnað í námið og létu félagsstarfið frekar sitja á hakanum. Að fá átta á prófi var áfall fyrir þetta fólk en jólakraftaverk að vori ef slíkt henti mig. Lærdómurinn er: þeir sem leggja mikið á sig eiga að uppskera í hlutfalli við það. Það er hvorki óréttlátt né ósanngjarnt. Hugsum okkur nú ef við hefðum látið hugmyndafræði jafnaðarmanna ráða för við einkunnagjöfina. Þeir hefðu líklega litið á mismuninn sem vandamál sem þyrfti að leiðrétta. Af hverju ætti einn nemandi að fá tíu en annar aðeins fimm? Er það ekki ójöfnuður? Lausnin er augljós. Leggja skal allar einkunnir saman og dreifa þeim jafnt á nemendurna. Sá sem fékk tíu yrði að láta af hendi hluta af einkunn sinni til þess sem fékk fimm. Báðir fengju sjö komma fimm og allir sáttir? Eða hvað? Fyrsta árið gæti þetta ef til vill gengið upp. En hvað gerist árið eftir? Sá sem lagði nótt við dag sér fljótt að aukið erfiði skilar honum engu. Hvers vegna ætti hann að fórna tíma sínum, leggja meira á sig og stefna hærra ef árangurinn verður hvort sem er tekinn af honum og dreift til annarra? Líklega bara miklu skemmtilegra að hella sér í félagslíf skólans. Og sá sem lagði minna á sig? Hann lærir fljótt að það borgar sig að treysta á vinnu annarra. Smám saman breytist hegðun beggja. Metnaðurinn dvínar, hvatinn er ekki fyrir hendi og árangurinn versnar. Að lokum fær sá duglegi fimm og einkunn slugsans komin í þrjá. Meðaltalið lækkar og báðir falla. Þetta er kjarni vandans við jafnaðarstefnu sem gerir jöfnuð að markmiði í sjálfu sér. Hún skeytir ekki um hvernig verðmætin verða til og einblínir þess í stað á dreifingu þeirra. En verðmæti verða ekki til með ákvörðunum stjórnmálamanna og embættismanna. Þau verða til þegar fólk vinnur, fjárfestir, stofnar fyrirtæki, tekur áhættu og skapar eitthvað sem býr til raunveruleg verðmæti fyrir aðra. Þegar stjórnvöld hækka skatta og álögur í hvert sinn sem einstaklingur eða fyrirtæki nær árangri eru skilaboðin skýr. Því meira sem þú leggur af mörkum, þeim mun meira verður tekið af þér. Slík stefna dregur úr hvata til vinnu, fjárfestinga og frumkvæðis. Hún veikir ekki aðeins þá sem skapa verðmætin heldur að lokum allt samfélagið. Það er enginn skortur á stjórnmálamönnum sem lofa að eyða annarra manna fé. Það hljómar alltaf vel ef einhver annar á að borga brúsann. Skorturinn liggur fremur í þeim sem spyrja hvernig eigi að skapa meiri verðmæti. Við eigum ekki að sætta okkur við að stjórnmálamenn keppist um að skipta kökunni og minnka hana um leið. Réttlátt samfélag er ekki samfélag þar sem allir enda með sömu einkunn. Það er samfélag þar sem allir fá jöfn tækifæri til að leggja sitt af mörkum, njóta árangurs erfiðis síns og bæta stöðu sína af eigin rammleik. Davíð Oddsson orðaði vel hlutverk ríkisins: „Við verðum að breyta viðhorfi fólks til hins opinbera. Það á ekki að vera eins og síldarnót til að festa fólk í, heldur eins og öryggisnet, sem enginn fellur niður fyrir.“ Frelsi og ábyrgð fara saman. Réttur fólks til að njóta árangurs síns er ekki andstæða samkenndar. Þvert á móti. Samfélag sem umbunar framtaki og verðmætasköpun skapar meiri möguleika til að hjálpa þeim sem standa höllum fæti. Við eigum því ekki að spyrja hvernig við getum tryggt að allir fái sömu einkunn. Við eigum að spyrja hvernig við getum skapað samfélag þar sem allir hafa tækifæri til að fá tíu. Því þegar stjórnmálamenn gera út á að jafna niður árangur annarra endar það ekki með því að allir standi jafnfætis á toppnum. Það endar með því að allir standa á botninum og horfa upp á tindinn. Jens Garðar Helgason varaformaður Sjálfstæðisflokksins og þingmaður Norðausturkjördæmis.

„Þetta var taktík.“ Þetta eru orð Örnu Láru Jónsdóttur, þingmanns Samfylkingarinnar, formanns efnahags- og viðskiptanefndar og nefndarmanns í fjárlaganefnd Alþingis. Þannig lýsti hún ákvörðun ríkisstjórnarinnar um 5,2% krónutöluskatta og gjalda. Fyrirtækin tóku því alvarlega. Heimilin tóku því alvarlega. Fjármálamarkaðurinn tók því alvarlega. En þjóðin átti víst ekki að gera það. Að sögn Örnu Láru var þetta bara „taktík“ til aðgeta lækkað hana síðar. Vandinn er bara sá að fjárlagafrumvarp er ekki prúttmiði. Verðbólguvæntingar eru ekki leikfang. Og fjárhagur heimilanna má aldrei vera spilapeningur í pólitísku sjónarspili. Hún má kalla þetta taktík. Ég kalla þetta ábyrgðarleysi. Samfylkingin hefur falið Örnu Láru mikið ábyrgðahlutverk. Hún veit því, eða ætti að vita, að fjárlagafrumvarp er ekki blaðra sem stjórnmálamenn senda á loft til að sjá hvert vindurinn ber hana. Tölurnar hafa áhrif. Orðin hafa áhrif. Boðaðar skattahækkanir hafa áhrif. Fyrirtæki ákveða verð. Launafólk mótar kröfur. Heimilin horfa á vextina og verðtryggðu lánin sín halda áfram að bólgna út. Verðbólgan er komin í 5,9%. Vextir eru 8%. Þetta er ekki stundin til að leika sér með væntingar fólks og fyrirtækja. Enginn ábyrgur skipstjóri stefnir skipinu viljandi á sker til þess eins að geta síðar kallað það taktískt afrek að beygja frá því. Annaðhvort ætlaði ríkisstjórnin að hækka skatta og gjöld um 5,2% eða hún ætlaði það aldrei og setti tölurnar fram til málamynda. Þá var Alþingi og þjóðinni réttur leikþáttur í stað fjárlagafrumvarps. Hvorugt er boðlegt. Sveitarfélögin hafa stigið fram og sett sér 2,5% viðmið. Ríkið átti að gera slíkt hið sama. Ganga á undan. Sýna ábyrgð. Leggja sitt af mörkum. Í staðinn fékk þjóðin skattahækkanir og eftiráútskýringu um að þetta hefði allt saman verið „taktík“. Þar til Kristrún Frostadóttir leiðréttir þessa lýsingu Örnu Láru verður ekki komist hjá því að taka hana alvarlega og sjá fárlagafrumvarpið sem enn eitt pólitíska markaðstrixið. Ríkisstjórnin kalla þetta taktík, þið fáið reikninginn. Jens Garðar Helgason varaformaður Sjálfstæðisflokksins og oddviti í Norðausturkjördæmi

Þann 2. september voru liðin 50 ár frá því að Flugfélag Norðurlands hóf flugþjónustu fyrir Sirius-sleðahundasveitina á Grænlandi. Í dag sinnir Norlandair þessum mikilvægu verkefnum, en höfuðstöðvar félagsins eru sem kunnugt er á Akureyri. Á þessum fimm áratugum hefur byggst upp mikil og verðmæt reynsla á Akureyri af flugi við einhverjar erfiðustu aðstæður sem fyrirfinnast, þar sem reynir á ítrustu mörk tækninnar og mannlegrar getu. Flugmenn, flugvirkjar og annað starfsfólk hafa aflað sér sérþekkingar á flugi yfir hafís, fjalllendi, óbyggðir og jökla Grænlands. Slík þekking verður ekki til á einni nóttu. Hún byggist upp með áratuga reynslu, hæfu starfsfólki og fjölbreyttum verkefnum við krefjandi aðstæður. Grænlandsflugið hefur ávallt verið stór hluti af rekstri Norlandair og forvera þess. Uppfærðum varnarsamningi fylgja tækifæri Þessi saga fær nú aukið vægi í ljósi nýs samnings Grænlands, Danmerkur og Bandaríkjanna sem undirritaður var í New York þann 22. september. Samningurinn gerir ráð fyrir að Bandaríkin auki hernaðarlega viðveru sína á Grænlandi og komi upp nýrri varnaraðstöðu á tveimur stöðum. Annar staðurinn er Narsarsuaq á Suður-Grænlandi. Þar var bandaríska herstöðin Bluie West One reist í síðari heimsstyrjöldinni og gegndi hún mikilvægu hlutverki í flutningum flugvéla milli Norður-Ameríku og Evrópu. Aðstaðan var síðan nýtt áfram inn á fyrstu ár kalda stríðsins. Hinn staðurinn er Meistaravík, eða Mestersvig, á austurströnd Grænlands, norðan við Scoresbysund. Þar er um 1.800 metra löng malarflugbraut og aðstaða sem lengi hefur þjónað dönskum og grænlenskum stjórnvöldum ásamt Sirius hundasleðasveitinni. Staðsetning Meistaravíkur er hernaðarlega mikilvæg vegna nálægðarinnar við GIUK- hliðið, hafsvæðið milli Grænlands, Íslands og Bretlandseyja, en það hefur lykilþýðingu fyrir varnir Atlantshafsbandalagsins í norðanverðu Norður-Atlantshafi. Við vitum ekki enn hversu umfangsmikil uppbyggingin í Meistaravík verður, hversu margir verða þar að staðaldri eða hvenær framkvæmdir hefjast. Við eigum hins vegar að fylgjast vel með þróuninni enda gætu þar skapast ný verkefni fyrir íslenskan flugrekstur og mögulega aðra þjónustuaðila og þá sérstaklega fyrir rekstraraðila á norðurhluta Íslands og Norlandair, sem býr nú þegar yfir hálfrar aldar reynslu af flugi á þessu svæði. Grænlandssamningurinn Að mínu mati er nýi Grænlandssamningurinn í grunninn uppfærsla á tvíhliða varnarsamningi Danmerkur og Bandaríkjanna frá 27. apríl 1951. Sá samningur var undirritaður aðeins átta dögum áður en Íslendingar og Bandaríkjamenn gerðu sinn tvíhliða varnarsamning 5. maí sama ár. Mikilvægasta breytingin er þó sú að Grænlendingar koma nú sjálfir með beinum og formlegum hætti að nýjum varnarsamningi um eigið land. Það er eðlileg, tímabær og afar jákvæð þróun enda ljóst að varnir Grænlands verða ekki skipulagðar til framtíðar án virkrar þátttöku grænlensku þjóðarinnar. Fyrir okkur Íslendinga undirstrikar samningurinn jafnframt að öryggi Grænlands, Íslands og Norður-Atlantshafsins er nátengt. Njáll Trausti Friðbertsson alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi og varaformaður Íslandsdeildar NATO-þingsins.

Á morgunverðarfundi Kristrúnar Frostadóttir forsætisráðherra í flugstöðinni á Akureyrarflugvelli 22. maí 2025 svaraði ráðherra með eftirfarandi hætti þegar spurt var að því hvort það stæði til að staðsetja eina af þyrlum Landhelgisgæslunnar á Akureyrarflugvelli: „Það stendur til að gera þetta. Ég styð þetta heilshugar.“ Þetta góða svar vakti upp miklar vonir hjá okkur sem höfum barist fyrir því að þetta verði að veruleika. Flugstöðvarfundurinn Forsætisráðherra sagði jafnframt á flugstöðvarfundinum að samþykkt hefði verið varanleg viðbótarfjárveiting til Landhelgisgæslunnar sem gæti meðal annars fjármagnað viðveru áhafna á Akureyri. Forsætisráðherra lýsti málinu sem „risastóru öryggismáli“ og sagði staðsetningu þyrlu fyrir norðan falla vel að því markmiði að styrkja núverandi viðbragðsgetu, leit og björgun og mikilvæga innviði landsins. Akureyri.net fjallaði um málið á sínum tíma. Það var ekki að sjá nein merki um að þyrla væri á leið norður í þeim fjárlögum sem voru lögð fram tæpum fjórum mánuðum síðar haustið 2025 í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2026. Í fjármálaáætluninni fyrir árin 2027-2031 sem var lögð fram í apríl síðastliðnum og samþykkt júní voru heldur engin merki að fjármagni yrði varið í verkefnið. Í byrjun síðustu viku var fjárlagafrumvarpið kynnt og umræða um frumvarpið hófst í þingsal undir lok síðustu viku. Í þeirri umræðu spurði bréfritari dómsmálaráðherra að því hver staða málsins væri á þessum tímapunkti. Það kom fram í máli ráðherrans að í framlögðu fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2027 væri ekki gert ráð fjárveitingum til verkefnisins. Þingsályktunin Í þessari viku mun þingsályktunartillaga mín um fasta starfsstöð þyrlu Landhelgisgæslunnar á Akureyri koma fram í fimmta skiptið á Alþingi. Tillagan gengur út á að Alþingi álykti að fela dómsmálaráðherra að beita sér fyrir því að Landhelgisgæslan komi upp fastri starfsstöð fyrir eina af þyrlum sínum á Akureyri í samstarfi við hagaðila á Akureyri. Í greinargerð þingsályktunar kemur m.a fram: ,,Það sjónarmið að hafa þyrlu á Akureyri hefur einnig komið fram í ýmsum skýrslum. Vinnuhópur um skipulag sjúkraflutninga og bráðaþjónustu utan spítala á Norðurlandi benti árið 2009 á þann veikleika sem felst í því að allar björgunarþyrlur þjóðarinnar séu staðsettar í Reykjavík. Annar verkefnahópur um endurskipulagningu sjúkraflutninga taldi árið 2012 að stefna ætti að því að sjúkraflug með þyrlum og flugvélum yrði bæði á Akureyri og í Reykjavík. Þegar byggja átti upp þyrluflota Landhelgisgæslunnar við brottför varnarliðsins ályktuðu ýmis samtök og stofnanir um að skynsamlegt væri að hafa fleiri en eina starfsstöð á landinu fyrir björgunarþyrlur til að stytta björgunartíma. Landspítali í Reykjavík benti á að í ljósi mikilvægis jöfnunar á heilbrigðisþjónustu landsmanna skyldi þyrla vera staðsett á Akureyri. Félag skipstjórnarmanna og Sjómannasamband Íslands tóku meðal annars undir það. Landsþing Slysavarnafélagsins Landsbjargar hvatti einnig til þess að tryggð yrði staðsetning björgunarþyrlu annars staðar en á suðvesturhorninu. Samtök útgerðarmanna vildu þyrlu á landsbyggðinni til að auka öryggi og margfalda þjónustugetu. Skuldbindingar Íslands við Atlantshafsbandalagið Á vettvangi Atlantshafsbandalagsins hefur Ísland skuldbundið sig til að verja 1,5% af vergri landsframleiðslu til uppbyggingar öryggistengdra innviða, viðnámsþróttar og áfallaþols. Fjármunina eigum við meðal annars að nýta til að styrkja getu Íslands til að sinna samstarfi við vina- og bandalagsþjóðir okkar í NATO. Föst starfsstöð þyrlu Landhelgisgæslunnar á Akureyri fellur vel að þessum markmiðum. Hún myndi styrkja björgunargetu á landi og sjó, bæta viðbragðstíma á Norður- og Austurlandi og efla sjúkraflug, löggæslu og almannavarnir. Jafnframt myndi þyrlan bæta getu Íslands til að taka þátt í sameiginlegum verkefnum, æfingum og viðbrögðum með vinaþjóðum okkar á Norður-Atlantshafi og norðurslóðum. Ný starfsstöð Landhelgisgæslunnar Akureyri væri mikilvægur þáttur í að efla þjóðaröryggi Íslands, styrkja áfallaþol og efla samstarf okkar innan Atlantshafsbandalagsins. Það er ljóst að í þeirri fjármálaáætlun fyrir árin 2027-2031 sem samþykkt var í júní og ummælum dómsmálaráðherra að ekki er gert ráð fyrir að fara í verkefnið að koma upp starfsstöð á vegum Gæslunnar á þessu kjörtímabili og eftirláta næstu ríkisstjórn að uppfylla skuldbindingar Íslands fyrir 2035 gagnvart NATO á næstu kjörtímabili. Njáll Trausti Friðbertsson alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi

Nýafstaðin þjóðaratkvæðagreiðsla staðfesti nokkuð mun stærra en hver afstaða þjóðarinnar sé til ESB. Hún afhjúpaði efnahagslega og samfélagslega gjá sem hefur smám saman myndast milli höfuðborgarinnar og annarra landshluta. Niðurstaða kosninganna eftir kjördæmum leiddi þetta bersýnilega í ljós. Annars vegar er auðlinda- og útflutningshagkerfi víða um land sem skapar stærstan hluta gjaldeyristekna þjóðarinnar (Nei), og hins vegar er stjórnsýslu-, sérfræði- og þjónustuhagkerfið sem þjappast hefur saman á suðvesturhorninu (Já). Eitt land en tvö ólík hagkerfi Sjávarútvegur, fiskeldi, orkufrekur iðnaður og stór hluti náttúrutengdrar ferðaþjónustu byggjast á auðlindum og samfélögum hringinn í kringum landið sem skapa um 60% útflutningsverðmæta. Á þessum svæðum býr um þriðjungur þjóðarinnar. Fyrir sjávarbyggðir eru fiskveiðistjórnun og yfirráð yfir auðlindum ekki fræðilegar vangaveltur um einstakar málsgreinar heldur dauðans alvara um afkomu og lifibrauð. Fyrir landbúnaðarsvæði Íslands (Eyjafjörður, Suðurland) er evrópsk landbúnaðarstefna ekki fjarlægt mál frá Brussel, heldur nokkuð sem snertir atvinnu og framtíð samfélagsins beint. Lambið og fiskurinn verður ekki til í frystinum í Bónus frekar en að hagvöxtur sé búinn til í Fjármálaráðuneytinu. Á höfuðborgarsvæðinu er meiri áhersla á sérfræðivæðingu, menntun, alþjóðleg sérfræðistörf, fjármál, fjárfestingar og fleiri tækifæri fyrir fólks og þekkingarflutning. Afleiðingin er að um 70% ríkisstarfa eru á höfuðborgarsvæðinu, þar sem um 64% landsmanna búa. Þar eru ráðuneytin, stærstur hluti miðlægrar stjórnsýslu, háskóla, fjármálaþjónustu, höfuðstöðva fyrirtækja og sérfræðistarfa. Það væri einfalt að álykta að Reykjavík sé „alþjóðleg“ en landsbyggðin í torfkofa, svo nýleg samlíking sé notuð. Svo er þó ekki. Mörg alþjóðlegustu fyrirtæki Íslands starfa einmitt utan höfuðborgarinnar í sjávarútvegi, fiskeldi, orku, iðnaði og ferðaþjónustu. Munurinn á þessum tveimur hagkerfum gæti fremur falist í því hvernig fólk tengist alþjóðahagkerfinu og hvaða áhættu það ber af breytingum í umhverfinu (sbr ESB aðild). Ríkið sjálft hefur áhrif Samþjöppun opinberra stofnana og fjárfestinga á höfuðborgarsvæðinu hefur átt sér stað á undanförnum áratugum í einhvers konar þverpólitísku andvaraleysi. Ég ætla engum að stíma með galopin augu í átt að núverandi ósjálfbæru stöðu, en einhverra hluta vegna hefur þessari þróun verið leyft að gerast. Er það þverpólitískt getuleysi fremur en andvaraleysi? Vantar pólitískan pung til að horfa yfir hólinn? Það gefur augaleið, að ef um 70% ríkisstarfa eru á höfuðborgarsvæðinu hefur það áhrif á vinnumarkaðinn. Opinber störf skapa eftirspurn eftir menntuðu fólki, styðja við þjónustufyrirtæki og gera vinnumarkaðinn fjölbreyttari, sem aftur hefur mikil og staðbundin áhrif á húsnæðismarkað og afkomu fólks á svæðinu. Til verður landfræðilega einangruð hagvaxtarbóla sem hefur m.a. leitt til til þess að borgin hefur verið að rifna á saumunum undanfarna áratugi. Sérfræðingur getur frekar flutt á stað þar sem hann veit að fleiri en einn atvinnurekandi þarfnast þekkingar hans. Sama gildir um maka hans. Störf kalla á fólk. Fólk kallar á þjónustu. Stærri vinnumarkaður kallar á fyrirtæki. Fyrirtæki skapa fleiri störf. Þannig myndast sjálfbært hringrásarhagkerfi á afmörkuðu svæði. Þetta er ein helsta skýringin á styrk Reykjavíkur. Verkefni okkar til framtíðar á að vera að skapa fleiri slíkar hringrásir víðar um land og samþætta þær svo á raunhæfan og þjóðhagslega hagkvæman hátt. Aðgengi og innviðir eru lykilatriði Efling millilandaflugs víðar um land er hluti af því verkefni. Nánast allt millilandaflug Íslands hefur um áratugaskeið verið byggt upp í Keflavík. Það hefur reynst þjóðinni verðmætt en jafnframt veitt suðvesturhorninu mikið forskot umfram aðra landsfluta. Þetta mætti með góðum rökum kalla ríkisrekna samkeppnisbjögun, sem ýkt hefur þá miklu samþjöppun sem orðið hefur. Á 21. öldinni er aðgengi að millilandaflugi eins mikilvægt og raflýsing í sveitum á 19. öld og þjóðvegakerfið á 20. öldinni. Í sífellt smærri heimi verður aðgengi að millilandaflugi ein mikilvægasta breytan í því hvernig fyrirtæki geti sótt fram og hvar fólk vill velja sér búsetu. Íbúi höfuðborgarsvæðisins getur ekið til Keflavíkur og flogið þaðan beint til fjölmargra borga meðan íbúar landsbyggðarinnar þurfa að bæta við innanlandsflugi, löngum akstri, gistingu eða ferðadegi, með tilheyrandi vinnutapi. Aðgengi hefur efnahagslegt virði og ræður búsetuskilyrðum í mörgum tilvikum. Sama gildir síðan um erlenda ferðamenn sem fæstir fara lengra en 150 km frá innkomuflugvelli og fara því síður á Vestfirði, Norður- eða Austurland, meðan ofbeit ferðamanna á Suðvestur -og Suðurlandi er staðreynd. Þetta hefur síðan þýtt að skilyrði fyrir uppbyggingu ferðaþjónustu eru mun lakari þeim mun lengra frá Keflavík sem farið er. Þannig erum við sem þjóð eingöngu að nýta lítinn hluta þeirra möguleika sem við gætum verið að selja erlendum ferðamönnum, væri tekið á þessu með markvissum hætti. Ekki Reykjavík gegn landsbyggðinni Það er auðvelt að japla á gamalli tuggu um að Reykjavík hafi fengið of mikið og landsbyggðin of lítið. Þetta er hins vegar alls ekki svo. Reykjavík er ein mikilvægasta efnahagsstoð þjóðarinnar. Öflug höfuðborg með háskólum, menningu, fjármálakerfi, sérfræðingum og alþjóðlegum tengslum styrkir allt Ísland. En einn sterkur kjarni nægir ekki til að halda landinu í byggð og hagnýta alla möguleika þess. Nýlega var kynnt ný borgarstefna á Íslandi, sem miðar að því að byggja upp Akureyri sem svæðisborg og styrkja höfuðborgarhlutverk (og skyldur) Reykjavíkur. Í Eyjafirði eru þegar um 25 þúsund íbúar, háskóli, sjúkrahús, alþjóðaflugvöllur, fjölbreytt atvinnulíf og þjónusta fyrir atvinnusóknarsvæði sem telur um 35 þúsund manns. Hvað gæti gerst ef við byggðum Akureyri markvisst upp sem annan þjóðarkjarna Íslands? Ekki sem keppinaut Reykjavíkur, heldur sem nægilega stórt atvinnu-, mennta- og þjónustusvæði til að þar geti þrifist fjölbreyttur vinnumarkaður sérfræðinga og alþjóðlegra fyrirtækja. Síðasta markvissa byggðaaðgerð fyrir Akureyri var stofnun Háskólans á Akureyri. Síðan þá hefur ekkert gerst í þessa veru. Þar var hugsað stórt og til framtíðar, en samt með fæturna á jörðinni. Í kjölfarið hefur byggst upp öflugt háskólasamfélag sem sinnir nú mikilvægum þáttum í menntunarþörf þjóðarinnar og styður við aðra uppbyggingu, sbr Sjúkrahúsið á Akureyri og sjávarútvegsfyrirtæki um land allt. Á sama hátt ætti að styrkja aðra svæðiskjarna út frá styrkleikum hvers svæðis. Þrjú þúsund störf til 2036 Um 29 þúsund stöðugildi eru hjá ríkinu og um 70% þeirra á höfuðborgarsvæðinu. Hvað ef við settum okkur það markmið að 3.000 ríkisstöðugildi yrðu utan höfuðborgarsvæðisins árið 2036? Með þeirri tölu væri verið að jafna hlutfallslega tölu starfa á vegum hins opinbera eftir svæðum á næstu 10 árum. Ekki með því að fjölga ríkisstörfum og ekki með því að flytja fólk nauðugt (sbr Fiskistofa, sem flestir eru sammála um að hafi verið seinheppnuð útfærsla á góðri hugsun). Þetta næst fram með náttúrulegri starfsmannaveltu, stafrænum starfsstöðvum og þeirri einföldu reglu að ekki sé sjálfgefið að opinberar ráðningar séu í Reykjavík. Ríkið greiðir þessi laun hvort sem er svo ekki er verið að bæta í. Spurningin er hvar störfin verða staðsett og hvaða jákvæðu ruðningsáhrif þau kalla fram. Hvað mælir til dæmis mót flutningi ráðuneyta, ríkisstofnana eða annarra þjóðfélagsinnviða víðar um landið? Okkur væri hollt að horfa til reynslu Norðmanna af þessu og hvernig þeir hafa unnið markvisst í því að byggja upp sína stofnanainnviði með byggðafestu í huga. Stækkum Ísland Þjóðaratkvæðagreiðslan er vísbending um að upplifun Íslendinga af eigin samfélagi sé farin að verða óþægilega ólík eftir búsetu. Þjóðarspegillinn er líka orðinn ansi bjagaður, þegar aðeins er horft til eins svæðis í fréttaöflun og síðan hent inn blandi af krúttfréttum úr sauðburði og leikskólastarfi utan að landi til uppfyllingar. Við ættum að rannsaka þetta frekar og ekki reyna að útskýra það með fordómum í hvora áttina sem er. Lausnin er ekki að veikja Reykjavík eða beita miðstýringu eða efnahagshvötum sem ekki fást staðist venjuleg hagfræðilögmál. Lausnin er að fjölga stöðum þar sem hægt er að hlúa að atvinnutækifærum sem eru sambærileg við það sem best gerist og tryggja að fjárfesting í innviðum og skipulagi verði ekki samkeppnishamlandi og dragbítur á einstaka landshluta. Byggðastefna er ekki spurning um tilfærslu fjármuna. Byggðastefna er hagvaxtarstefna sem á og verður að byggja á eðlilegum efnahagshvötum. Í landi tæplega 400 þúsund manna höfum við ekki efni á að nýta ekki stóran hluta landsins, mannauðsins eða innviðanna. Það er eins og að eiga stórt landsvæði og kjósa að yrkja einungis lítinn hluta þess. Við þurfum ekki að rífast um hvernig skipta skuli kökunni. Við þurfum að baka stærri köku. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson formaður Sjálfstæðisfélags Akureyrar, viðskiptafræðingur, flugmaður og fyrrverandi alls konar

Frumvarp ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur um fjárlög fyrir árið 2027 liggur nú fyrir. Það hefur vart farið framhjá neinum. Ríkisstjórnin hreykir sig af því við hvert tækifæri sem gefst að hallarekstur ríkissjóðs verði stöðvaður á næsta ári. Það markmið eitt og sér er gott og gilt, og skiptir svo sannarlega máli, aftur á móti er alls ekki sama hvaða leið er farin að því að skila hallalausum fjárlögum. Sú leið sem ríkisstjórnin kýs nú ótrauð að feta vekur ugg svo vægt sé til orða tekið enda birtast í frumvarpinu skattahækkanir ofan á skattahækkanir. Skattasleggja ríkisstjórnarinnar Þar sem enginn virðist vera óhultur fyrir skattasleggju ríkisstjórnarinnar, sérstaklega ekki ferðaþjónustan. Stærsta einstaka útflutningsatvinnugrein þjóðarbúsins sem á nú að bera hitann og þungann af fyrirhuguðum skattahækkunum stjórnarinnar. Ríkisstjórnin ætlar sér að taka upp svokallað auðlindagjald fyrir aðgang ferðamanna að náttúruperlum Íslands og hækka virðisaukaskatt á aðgang að baðlónum úr 11% þrepinu í 24%. Þar að auki ætlar hún sér í þá nýbreytni að færa gistináttaskatt og innviðagjald á farþega skemmtiferðaskipa undir hækkun krónutölugjalda á milli ára. Gistináttaskattur og innviðagjald munu því hækka um 5,2% á næsta ári og ekki verður annað séð en að þessi íþyngjandi breyting sé komin til að vera hjá þessari ríkisstjórn. Þá eru aðrir skattar og gjöld sem ríkisstjórnin ætlar sér líka að hækka sem eru hér ónefndir en hafa svo sannarlega einnig áhrif á þjónustu við ferðamenn. Vert er hins vegar að nefna kílómetragjaldið sérstaklega, þar sem ríkisstjórnin leggur til að það skuli hækkað um 15,9%. Það er ekki eitt, það er allt, þegar kemur að hækkun skatta og gjalda á ferðaþjónustuna. Skaðinn verður mestur á landsbyggðinni Allt eiga þessir skattar það sameiginlegt að snerta ferðaþjónustuna beint eða óbeint og að vera í raun landsbyggðarskattar. Nær öll baðlón landsins eru stödd utan höfuðborgarsvæðisins og þær náttúruperlur sem munu verða fyrir barðinu á nýrri gjaldtöku sömuleiðis. Baðlón eru sérstaklega mikilvægir seglar úti á landi enda eru mörg þeirra staðsett á svæðum þar sem framboð annarrar afþreyingar er takmarkað. Þau laða ferðamenn að og gera það að verkum að oft og tíðum kjósa þeir að dvelja lengur og gista nálægt þeim. Þar að auki eru gestir baðlóna að stórum hluta Íslendingar og heimamenn. Þessari uppbyggingu teflir ríkisstjórnin nú í tvísýnu og öllum þeim störfum sem starfsemi baðlóna skapar hringinn í kringum landið. Ríkisstjórnin ætlar sér hins vegar ekki aðeins að hækka skatta og gjöld á þá afþreyingu og gistingu sem fyrir er og hefur byggst upp um allt land heldur einnig að auka álögur og hækka kostnaðinn við að ferðast til þeirra. Staðreyndin er sú að um 64% ferðamanna velja bílaleigubíl sem sinn aðalferðamáta hér á landi og hækkun kílómetragjaldsins getur hæglega leitt til þess að þeir kjósi að stytta ferðalagið sitt og leigja bíl í færri daga en ella. Komur skemmtiferðaskipa eru svo ekki síður mikilvægar fyrir minni hafnir og smærri samfélög landsins en árleg hækkun innviðagjaldsins mun ekki vera til þess fallin að fjölga þeim. Sitt sýnist hverjum en ljóst er að ríkisstjórnin hefur hent ferðaþjónustunni fyrir rútu hallalausra fjárlaga og skaðinn mun verða mestur á landsbyggðinni. Njáll Trausti Friðbertsson alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi - situr í fjárlaganefnd Alþingis

Ræða Guðrúnar Hafsteinsdóttur, formanns Sjálfstæðisflokksins, við stefnuræðu forsætisráðherra 9. september 2026. Kæru landsmenn. „Við vitum að aukið frelsi leysir bundin öfl úr læðingi og eykur þjóðinni þrótt og velsæld.“ Þetta sagði Ólafur Thors á Alþingi fyrir rúmum sjötíu árum. Þessi orð eiga enn við. Trúin á frelsi einstaklingsins og framtak fólksins er enn kjarninn í sjálfstæðisstefnunni. Stjórnvöld geta leyst þann kraft úr læðingi. Þau geta líka bundið hann niður. Nú nálgast kjörtímabilið hálfleik. Ríkisstjórnin hét lægri verðbólgu og lægri vöxtum. Hefur hún staðið við það? Nei. Verðbólgan er 5,6%. Stýrivextir eru 8%. Landsframleiðslan dróst saman um 1,1% á öðrum ársfjórðungi frá sama tíma í fyrra. Síðasta haust boðaði forsætisráðherra verðmætasköpunarhaust. Það varð að vaxtahækkunarvori. Nú blasir við verðbólguvetur. Já, verkin tala. En þau segja allt aðra sögu en forsætisráðherra. Kæru landsmenn Stöðugleiki er eitt stærsta velferðarmálið. Að bæta daglegt líf fólks hlýtur að byrja á því að létta vaxtabyrðina og ná niður verðbólgunni. Við fögnum því sem vel er gert. En fyrirheit verða að skila sér alla leið til fólksins í landinu. Það er rétt að stefna að hallalausum fjárlögum. En fjárlagafrumvarp er áætlun. Ég þekki það úr atvinnurekstri að uppgjörið er það sem skiptir öllu máli. Það fagnar enginn góðri áætlun. Forsætisráðherra talar um að laga Ísland. Það er engin þörf á að laga Ísland. Það sem þarf að laga er efnahagsstjórn ríkisstjórnarinnar og létta byrðarnar á fólkinu sem vill sækja fram. Fjárlög þessa árs gerðu ráð fyrir 28 milljarða króna halla. Nú stefnir í að hallinn verði um 68 milljarðar. Þegar skekkjan er 40 milljarðar er ekki ástæða til að fagna of snemma. Nú á að sækja 23 milljarða með nýjum skattahækkunum. Þau boða aðhald sem felst í því að fresta útgjöldum þar til síðar. Það er ekki sparnaður að geyma reikninginn þar til á næsta ári. Krónutölugjöld ríkisins eiga almennt að hækka um 5,2%, meira en tvöfalt verðbólgumarkmið Seðlabankans. Bankaskatturinn hækkar og kílómetragjaldið líka. Seðlabankinn hefur þegar bent á þátt opinberra gjaldahækkana í aukinni verðbólgu. Ríkisstjórnin ætlar að rétta ríkisfjármálin af með því að gera meiri kröfur til fólksins. Sjálfstæðisflokkurinn vill rétta þau af með því að gera meiri kröfur til ríkisins. Þar liggur skýri munurinn. Stjórnarsamstarfið virðist ganga út á að ef einn flokkur fær sitt verði næsti að fá sitt líka, hvort sem málin fara saman eða ekki. ESB-vegferðin tók tíma, orku og fé. Þann 29. ágúst hafnaði þjóðin því að hefja aðildarviðræður á ný. Það var skýr, lýðræðisleg niðurstaða. Þjóðin sendi ríkisstjórninni skilaboð um að við ætlum að ráða málum okkar sjálf – og að ríkisstjórnin ætti að hugsa fyrst og fremst um þau verkefnin sem hafa setið á hakanum hér heima fyrir. Mikið vildi ég að ríkisstjórnin hlustaði á þennan vilja þjóðarinnar. Stærsta loforð ríkisstjórnarinnar var að ná niður verðbólgu og vöxtum. Þangað hefði átt að beina kröftunum sem fóru í þessa vegferð. Sá tími kemur ekki aftur. Við eigum áfram að rækta EES-samninginn og tengsl við vinaþjóðir beggja vegna Atlantshafsins. Fullveldi fylgir ábyrgð. Enginn annar vinnur heimavinnuna fyrir okkur. Góðir landsmenn Ég finn engan uppgjafartón þegar ég hitti fólk um landið. Fólk vill koma fyrirtækjum á fót og skapa störf. Ungt fólk vill eignast heimili og festa rætur. Það biður um stöðugleika og svigrúm til að láta áformin rætast. Tækifærin eru alls staðar. En ríkisstjórnin grípur þau ekki. Við erum fámenn þjóð en höfum aldrei hugsað smátt. Íslensk fyrirtæki keppa við þau bestu og selja hugvit, tækni, matvæli og þjónustu um allan heim. Þau skapa störfin og útflutningstekjurnar sem standa undir lífskjörum okkar og íslensk fyrirtæki eiga það skilið að við sköpum þeim sem best skilyrði svo að þau geti vaxið. Á þessu ári féll Ísland um sjö sæti í alþjóðlegri samkeppnishæfnimælingu IMD. Það snertir okkur öll. Samkeppnishæfnin ræður því hvort störfin verða til hér eða annars staðar. Hvort fyrirtæki fjárfesta á Íslandi, ráða fleira fólk og greiða góð laun. Ríkisstjórnin svarar með hærri sköttum og gjöldum. Hún talar um verðmætasköpun en kemur fram við atvinnulífið eins og óþrjótandi skattstofn. Sjálfstæðisflokkurinn vill að fólk haldi meira eftir af því sem það aflar og að fyrirtækin hafi svigrúm til fjárfestinga og nýrra starfa. Þannig styrkjum við samkeppnishæfni Íslands og bætum lífskjör. Við höfum lagt til að gjaldskrár ríkisins hækki ekki umfram 2,5% verðbólgumarkmið og að dregið verði úr skattahækkunum. Við viljum fara yfir ríkisreksturinn lið fyrir lið og forgangsraða í þágu grunnþjónustunnar. Atvinnulífið stendur undir velferðinni. Þess vegna er öflugt atvinnulíf hagsmunamál hverrar fjölskyldu. Við viljum að fleiri sjái sér framtíð í að stofna fyrirtæki á Íslandi og að þau sem hér starfa hafi ástæðu til að vaxa hér áfram. Sjálfstæðisstefnan sameinar rétt þjóðarinnar til að ráða sínum málum og rétt fólksins til að ráða sínu lífi. Við viljum ríki sem þjónar fólkinu. Við höfum áður rutt brautina fyrir uppbyggingu atvinnulífsins. Nú þarf að gera það aftur. Ég leiði Sjálfstæðisflokk sem treystir fólkinu. Við erum tilbúin að taka ábyrgð á þeirri stefnubreytingu. Ísland býr yfir miklum krafti. Hann er hjá fólkinu sem vinnur, skapar og heldur samfélaginu gangandi. Stjórnvöld eiga að leysa þann kraft úr læðingi. Það er verkefnið sem bíður. Við höfum trú á Íslandi – og nú þarf ríkisstjórnin að hafa trú á Íslendingum.