Evrópa treystir á Nató

At­hygli vakti á ný­af­stađinni ráđstefnu Atlants­hafs­banda­lags­ins (NATO) í Hels­inki afstađa Finna til varn­ar- og ör­ygg­is­mála. Til um­fjöll­un­ar á ráđstefn­unni voru ör­ygg­is- og varn­ar­mál á norđur­svćđi Atlants­hafs­banda­lags­ins, inn­rás Rússa í Úkraínu og inn­ganga Finna og Svía í banda­lagiđ.

Nú hafa ţjóđţing 28 af 30 ađild­ar­ríkj­um NATO samţykkt inn­göngu ţess­ara vinaţjóđa okk­ar í banda­lagiđ, ein­ung­is Ung­verj­ar og Tyrk­ir eiga form­lega eft­ir ađ samţykkja inn­göngu­ferliđ.

Í upp­hafi ráđstefn­unn­ar héldu m.a. Sauli Ni­inisto for­seti Finn­lands, Matti Van­han­en ţing­for­seti, Antti Kaik­kon­en varn­ar­málaráđherra og Pekka Olavi Haavisto ut­an­rík­is­ráđherra Finn­lands er­indi um varn­ar- og ör­ygg­is­mál Finna, um­sókn ţeirra og stöđuna í Evr­ópu.

ESB ekki fćrt um ađ sinna varn­ar­hlut­verki

Í umrćđum á ráđstefn­unni var sjón­um beint ađ ađild­ar­um­sókn Finna og Svía ađ NATO. Um­tals­efni var hvort reglu­verk og ađild ađ ESB dygđi ekki til ađ tak­ast á viđ ógn­ir og sam­eig­in­leg­ar varn­ir. Var ţar vitnađ til grein­ar 42.7 sem er hluti af reglu­verki Evr­ópu­sam­bands­ins og var inn­leidd međ Lissa­bon­sátt­mál­an­um og fjall­ar um sam­eig­in­leg­ar varn­ir í ör­ygg­is­mál­um Evr­ópu­sam­bands­ríkja. Sam­bćri­leg umrćđa átti sér stađ hér á landi í kjöl­far inn­rás­ar Rússa í Úkraínu ţar sem nokkr­ir Evr­ópu­sam­bands­sinn­ar héldu ţví fram ađ ör­yggi og vörn­um Íslands yrđi best borgiđ inn­an ESB.

Laga­grein­in inni­halds­laus

Í umrćđunum benti finnski ut­an­rík­is­ráđherr­ann á ţá aug­ljósu stađreynd ađ ekki vćri hćgt ađ treysta á varn­ar­banda­lag ESB ţar sem laga­greinin um­rćdda tryggđi eng­ar varn­ir í Finn­landi. Á bak viđ grein­ina stćđi ekk­ert ţegar á reyndi; eng­in um­gjörđ vćri til um nein­ar varn­ir, eng­ir her­menn og hvađ ţá herćf­ing­ar. Ţađ er erfitt ađ byggja varn­ir og ör­yggi á laga­grein­um ein­um og sér ţvert á ţađ sem mćtti ćtla hér á landi miđađ viđ mál­flutn­ing ţing­manna Viđreisn­ar og Sam­fylk­ing­ar­inn­ar skömmu eft­ir inn­rás­ina.

Finn­ar fóru í ít­ar­lega skođun á hvernig ör­yggi og vörn­um lands­ins yrđi best fyr­ir komiđ eft­ir inn­rás Rússa sem lauk međ ţví ađ ţeir sóttu form­lega um inn­göngu í Atlants­hafs­banda­lagiđ. Ástćđa um­sókn­ar Svía og Finna ađ NATO er ein­mitt sú ađ inn­an NATO er raun­veru­legt banda­lag um varn­ir og ör­yggi.

Af­drátt­ar­laus svör

Af­drátt­ar­laus svör Finna varđandi varn­ar- og ör­ygg­is­mál í Evr­ópu og umrćđa ráđstefn­unn­ar um breytta stöđu inn­an álf­unn­ar vekja spurn­ing­ar um stöđu varn­ar­mála inn­an Evr­ópu. Ţegar Finn­ar og Sví­ar verđa orđnir ađild­ar­ríki ađ NATO verđa 23 af 27 ţjóđríkj­um Evr­ópu­sam­bands­ins hluti af banda­lag­inu, ein­ung­is Aust­ur­ríki, Írland, Kýp­ur og Malta munu standa fyr­ir utan.

80% fjár­fram­laga til varn­ar­mála inn­an Atlants­hafs­banda­lags­ins koma frá ţeim níu ríkj­um sem standa utan Evr­ópu­sam­bands­ins og um 20% frá Evr­ópu­sam­bands­ríkj­un­um.

Ţessi hlut­föll gćtu breyst og ţurfa ađ breyt­ast á nćstu árum nú ţegar veru­leik­inn í ör­ygg­is- og varn­ar­mál­um Evr­ópu hef­ur tekiđ stakka­skipt­um eft­ir inn­rás Rúss­lands í Úkraínu. Viđ norđan­vert Norđur-Atlants­hafiđ leika Banda­rík­in, Bret­land, Kan­ada og Nor­eg­ur stórt hlut­verk inn­an NATO í ađ tryggja varn­ar- og ör­ygg­is­mál og ţar veg­ur styrk­ur Evr­ópu­sam­bands­ins ekki ţungt. Lćr­dóm­ur­inn af inn­rás Rússa er sá ađ viđ stönd­um veikt í varn­ar- og ör­ygg­is­mál­um og fleiri ţjóđir ţurfa ađ leggja meira til mál­anna á vett­vangi NATO.


Njáll Trausti Friđbertsson
alţingismađur og formađur Íslandsdeildar Nató-ţingsins


Greinin birtist í Morgunblađinu 27. október 2022.


Svćđi

Sjálfstćđisflokkurinn á Akureyri  |  Ritstjóri Íslendings: Stefán Friđrik Stefánsson   XD-AK á facebook