Tilefni til ađ afnema ríkiseinokun

Í vikunni rćddum viđ á Alţingi frumvarp mennta- og barnamálaráđherra um hina nýju stofnun, Mennta- og skólaţjónustustofu, og niđurlagningu Menntamálastofnunar.

Samkvćmt frumvarpinu tekur ný Mennta- og skólaţjónustustofa viđ ýmsum verkefnum Menntamálastofnunar og mun ţar međ fara međ útgáfu námsgagna. Ţrátt fyrir ýmsar breytingar á lögum um námsgögn og útfćrslur á ţeim ríkisstofnunum sem halda utan um útgáfu námsgagna hefur fyrirkomulag námsgagnaútgáfu haldist nánast óbreytt frá árinu 1980.

Framkvćmdin breytist ekki hvort sem heitiđ er Námsgagnastofnun, Menntamálastofnun eđa nú nýjast Mennta- og skólaţjónustustofa. Ţó hafa vissulega komiđ á ţessum tíma mikilvćgar viđbćtur, eins og námsgagnasjóđur og ţróunarsjóđur námsgagna. Í framkvćmd afhendir stofnunin námsgögn, sem hún semur og annast útgáfu á, til grunnskólanna endurgjaldslaust. Skólarnir nýta ekki takmarkađa fjármuni sína til kaupa á námsgögnum á frjálsum markađi ţegar ríkiđ afhendir ţau endurgjaldslaust.

Hornsteinn í bókaútgáfu

Alţjóđlegur samanburđur á námsgagnaútgáfu sýnir ađ viđ erum langt frá ţví ađ vera sambćrileg nágrannalöndum okkar. Ţar er útgáfa námsgagna hornsteinn í rekstri bókaútgefenda og skiptir sköpum fyrir bókamarkađinn í heild. Á Íslandi er sagan önnur og eiga bókaútgefendur lítiđ fćri á ţví ađ komast inn á markađinn.

Íslenskir bókaútgefendur hafa lýst sig reiđubúna ađ koma inn á ţennan markađ á grunnskólastigi en eru flestir nú ţegar ađ gefa út námsgögn á framhaldsskólastigi. Ţeim rökum um smćđ markađarins, sem hiđ opinbera notar óspart gegn aukinni ađkomu almennra bókaútgefenda ađ námsgagnaútgáfu, svara íslenskir bókaútgefendur ţannig ađ lýsa ítrekađ yfir áhuga á ađ koma ađ útgáfu námsgagna á grunnskólastigi. Ţađ er tímabćrt ađ viđ á Alţingi hlustum eftir ţví og bregđumst viđ.

Skyldu bókaútgefendur ekki vilja fara í útgáfu á gögnum í ţeim námsgreinum sem fáir nemendur lćra er okkur einfalt ađ setja ţá reglu ađ sú ríkisstofnun sem heldur utan um námsgagnaframbođ á öllum skólastigum skuli einnig sjá til ţess ađ námsefni sé fyrir hendi í öllum námsgreinum og ađ gćđi námsefnis séu tryggđ.

Standa gćđi náms í stađ?

Reglulega berast fréttir af hrakandi námsfćrni barna í íslensku samfélagi. Eđlilegt er ađ spyrja sig hvort tenging sé á milli ţess og ţess fyrirkomulags sem er á útgáfu námsgagna. Eins er eđlilegt ađ velta fyrir sér hvort ríkiđ haldi aftur af framförum í stafrćnni byltingu í námsgagnagerđ.

Fjölgun nemenda međ annađ móđurmál en íslensku

Nemendum sem hafa erlent tungumál ađ móđurmáli hefur fjölgađ ár frá ári. Haustiđ 2022 höfđu 6.570 grunnskólanemendur annađ tungumál en íslensku ađ móđurmáli, eđa 13,9% nemenda, sem er fjölgun um 760 nemendur frá árinu áđur.

Námsgögn endurspegla ekki ţann fjölda barna sem eru međ annađ móđurmál en íslensku. Ţađ er ólíđandi ađ ekki sé brugđist viđ og ađ kennarar séu ađ eyđa dýrmćtum tíma sínum í ađ útbúa gögnin sjálfir. Núverandi fyrirkomulag er of seinvirkt.

Afnemum ríkiseinokun

Grunnskólakennarar gera kröfu um meiri fjölbreytni í vali á námsgögnum en hafa í raun afar takmarkađ val um önnur gögn en ţau sem ríkisstofnunin hefur á bođstólum, en stofnunin hefur veitt skólunum fćri á ađ nýta hluta fjárveitingar sinnar til kaupa á öđru námsefni en ţví sem stofnunin framleiđir í gegnum námsgagnasjóđ. En sá hluti er afar lítill.

Nú er veriđ ađ gera veigamiklar breytingar á ţeirri stofnun sem fer međ útgáfu námsgagna og er tćkifćriđ ţví til breytinga á útgáfustarfseminni núna, ekki ţegar lengra er liđiđ og ný stofnun farin ađ vinna eftir sömu forskrift og áđur.

Afnemum einokun ríkisins á útgáfu námsgagna, menntun barnanna okkar til heilla.


Berglind Ósk Guđmundsdóttir

alţingismađur


Svćđi

Sjálfstćđisflokkurinn á Akureyri  |  Geislagötu 5   |   Ritstjóri Íslendings: Stefán Friđrik Stefánsson  |  XD-AK á facebook  |  XD-NA á facebook