(Įl)išnašur, ein af grunnstošum ķslensks efnahagslķfs

Umręšan ķ žingsal um mik­il­vęgi įlfram­leišslu fyr­ir ķs­lenskt at­vinnu- og efna­hags­lķf hef­ur veriš mjög tak­mörkuš og end­ur­spegl­ast oft į tķšum af ósann­girni.

Žaš er žó stašreynd, hvort sem mönn­um lķk­ar bet­ur eša verr, aš stórišjan į Ķslandi og raf­orku­fram­leišsla hef­ur byggt mik­il­vęg­an grunn und­ir ķs­lenskt efna­hags­lķf. Sem dęmi mį nefna mik­il­vęgi įlfram­leišslunn­ar ķ fram­haldi af banka­hrun­inu žar sem gjald­eyris­tekj­ur af įlfram­leišslu įsamt vexti ķ feršažjón­ustu kom okk­ur Ķslend­ing­um į undra­skömm­um tķma śt śr erfišri kreppu.

Afuršir fyr­ir 214 millj­arša króna

Heild­ar­gjald­eyris­tekj­ur vegna vöru- og žjón­ustu­višskipta voru um 1.344 millj­aršar į sķšasta įri. Į sķšasta įri fluttu ķs­lensku įl­ver­in śt afuršir fyr­ir 214 millj­arša kr. og stęrsti markašur įl­ver­anna er Evr­ópa. Inn­flutn­ing­ur­inn į Evr­ópu­markaš frį lönd­um utan markašar­ins er toll­skyld­ur upp aš 4-7% en sök­um ašild­ar Ķslands aš EES-svęšinu er Ķsland fyr­ir inn­an tollamśr­ana.

Į sķšasta įri var įrs­fram­leišslan ķ heim­in­um rétt yfir 70 millj­ón­ir tonna. Yfir helm­ing­ur allr­ar įlfram­leišslu ķ heim­in­um ķ dag fer fram ķ Kķna. Kķn­verj­ar fram­leiddu rétt rśm­lega 35 millj­ón­ir tonna įriš 2019 eša um 50% heims­fram­leišslunn­ar. Ķ žvķ sam­hengi er rétt aš benda į aš um alda­mót­in sķšustu var hlut­deild Kķna ekki ķ neinni lķk­ingu viš žaš sem viš sjį­um ķ dag. Įlfram­leišslan į Ķslandi er ķ dag um 16% af heild­ar­śt­flutn­ings­tekj­um žjóšar­inn­ar, eins og viš žekkj­um sķšustu įrin, og kostnašur įl­vera į Ķslandi ķ fyrra nam um 91 millj­arši inn­an lands.

Žaš eru bein­h­aršar gjald­eyris­tekj­ur fyr­ir ķs­lenskt žjóšarbś. Sam­keppn­is­hęfni ķs­lenskr­ar įlfram­leišslu snżr žvķ einna helst aš tveim­ur žįtt­um, ann­ars veg­ar aš žvķ aš Ķsland er ašili aš Evr­ópska efna­hags­svęšinu og hins veg­ar aš ašgengi aš gręnni raf­orku į hag­stęšum kjör­um.

Fram­leišsla ķ erfišleik­um sem öll­um er sama um?

Ķ umręšunni, eins og vill oft ger­ast žegar um orku­sęk­inn išnaš er aš ręša, gleym­ist aš huga aš žvķ aš į bak viš fram­leišsluna er fólk sem dreg­ur lķfsvišur­vęri sitt af žvķ aš starfa žar. Įriš 2019 voru tęp­lega 1.500 manns sem störfušu ķ įl­ver­um. Žį voru stöšugildi verk­taka inn­an įl­vera 435 og starfs­menn ķ stórišju­skóla 105. 

Fram­leišsla į įli į žó und­ir högg aš sękja um žess­ar mund­ir og ķs­lensk­ur įlišnašur hef­ur sjald­an stašiš frammi fyr­ir jafn krefj­andi markašsašstęšum. Mį žaš rekja m.a. til kór­ónu­veirufar­ald­urs­ins sem end­ur­spegl­ast ķ minnk­andi eft­ir­spurn og upp­söfn­un mik­illa birgša. Žaš er aušvitaš ljóst aš Ķsland veršur af mikl­um gjald­eyris­tekj­um žegar PCC hef­ur tķma­bundiš hętt starf­semi og stórišju­fyr­ir­tęki eins og ISAL starfar ekki į full­um af­köst­um. Verk­efniš sem viš stönd­um frammi fyr­ir hlżt­ur žar af leišandi aš fel­ast ķ žvķ aš treysta sam­keppn­is­stöšu ķs­lensks įlišnašar.

Ég vil žvķ taka und­ir orš fjįr­mįlarįšherra, Bjarna Bene­dikts­son­ar, um aš žaš er oršiš löngu tķma­bęrt aš fara fram į žaš ķ žeirri Evr­ópu­sam­vinnu sem Ķsland er žįtt­tak­andi ķ aš stašinn verši vöršur um išnašar­vöru inn­an Evr­ópska efna­hags­svęšis­ins, sem aug­ljós­lega fer fram meš mun um­hverf­i­s­vęnni hętti en sś fram­leišsla sem seld er inn į svęšiš. Okk­ar verk­efni er aš tryggja orku­sękn­um išnaši hér į landi sjįlf­bęr­ar rekstr­ar­for­send­ur.

Ég mun žvķ į nżju lög­gjaf­aržingi žegar žaš kem­ur sam­an 1. októ­ber nk. leggja fram skżrslu­beišni til ut­an­rķk­is­rįšherra žar sem óskaš veršur um­fjöll­un­ar um stöšu ķs­lenskr­ar įlfram­leišslu į Ķslandi gagn­vart EES-samn­ingn­um, auk um­fjöll­un­ar um fram­leišslu og sölu į um­hverf­i­s­vęnni išnašar­vör­um inn­an evr­ópska efna­hags­svęšis­ins.

Njįll Trausti Frišbertsson, alžingismašur 


Svęši

Sjįlfstęšisflokkurinn į Akureyri  | Ašsetur: Kaupangi v/Mżrarveg  |  Ritstjóri Ķslendings: Stefįn Frišrik Stefįnsson  |  XD-Ak į facebook