21. ágúst 2026

Hvers virði er fullveldið?

Forsætisráðherra hefur sagt að ef þjóðin samþykki að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið að nýju ætli hún að „selja landið fokdýrt“. Ég hef hugsað mikið um þessi ummæli, því þau leiða að spurningunni: Hvers virði er fullveldi Íslands?

Hvaða verðmiða setjum við á það að eiga sjálf lokaákvörðunarvaldið yfir auðlindunum okkar? Hvað þarf að koma í staðinn fyrir réttinn til að setja sjálf lögin okkar og ráða eigin málum?

Að mínu mati er ekki til sú upphæð sem fær okkur til að láta af hendi rétt sem fyrri kynslóðir lögðu svo mikið á sig til þess að færa okkur. Ísland á ekki að vera til sölu. Hvorki ódýrt né fokdýrt.

Já þýðir formlegt aðildarferli


Það er mikilvægt að kalla hlutina réttum nöfnum. Við erum ekki að kjósa um að fá meiri upplýsingar eða „kíkja í pakkann“. Með jái er verið að veita ríkisstjórninni umboð til að hefja að nýju formlegt aðildarferli sem hófst með umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu árið 2009 og hefur aðild að sambandinu að markmiði.

Í þessu sambandi skiptir fullveldið verulegu máli. Það er réttur íslensku þjóðarinnar til að ráða eigin málum. Við setjum lögin okkar sjálf, ráðum yfir auðlindunum okkar sjálf og tökum ákvarðanir um íslenskt samfélag út frá íslenskum aðstæðum.

Það getur verið fullvalda ákvörðun að framselja vald. En vald sem hefur verið framselt er ekki lengur í okkar höndum og þar liggur kjarni málsins.

Þetta sést skýrt í sjávarútveginum. Við ráðum fiskveiðiauðlindinni sjálf í dag. Við setjum reglurnar og ákveðum hvernig auðlindin er nýtt. Ríkisstjórnin talar mikið um sérstöðu Íslands og mögulegar sérlausnir. En hún hefur ekki viljað segja að full yfirráð Íslands yfir fiskveiðiauðlindinni verði að vera varanleg.

Þar birtist spurningin um fullveldið í sinni skýrustu mynd. Þjóðin er beðin um umboð til að hefja aðildarferlið að nýju án þess að ríkisstjórnin hafi gert full og varanleg yfirráð yfir auðlindinni að ófrávíkjanlegu skilyrði.

Fyrir mér á það ekki að vera flókið að gera skýlausa kröfu um full og varanleg yfirráð íslensku þjóðarinnar yfir auðlindum sínum.

Við ráðum okkur sjálf í dag. Við eigum ekki að þurfa undanþágu til þess að gera það áfram. Stærsta og öruggasta undanþágan sem Ísland getur fengið frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins er einfaldlega að standa utan Evrópusambandsins.

Uppgjöf ríkisstjórnarinnar

Fullveldið snýst líka um efnahagslegt svigrúm. Ríkisstjórnin tók við völdum og lofaði að ná niður verðbólgu og vöxtum. Eftir því sem árangurinn hefur látið meira á sér standa hefur Evrópusambandið og evran í auknum mæli verið sett fram sem svarið. Það sást vel í þeirri þórðargleði sem greip um sig meðal stjórnarliða í gær eftir að Seðlabankinn tilkynnti um hækkun stýrivaxta.


Ég hafna þessari uppgjöf. Evran tekur ekki ábyrgðina af ríkisstjórninni á ríkisfjármálum, byggir ekki húsin sem vantar og dregur ekki úr ríkisútgjöldum. Það er engin Evrópusambandsflýtileið fram hjá ábyrgri hagstjórn. Ísland er ekki vandamál sem Brussel þarf að leysa. Við þurfum ríkisstjórn sem trúir því að við getum leyst verkefnin hér heima.

Þetta er heldur ekki val milli Evrópu og einangrunar. Ísland á og mun áfram eiga náið samstarf við Evrópu og aðrar vinaþjóðir. Sjálfstæðisflokkurinn hefur alla tíð staðið fyrir vestrænni samvinnu, frjálsum viðskiptum og alþjóðlegu samstarfi. En það er grundvallarmunur á samstarfi sjálfstæðra þjóða og aðild að yfirþjóðlegu sambandi.

Við eigum heldur ekki að láta smæð Íslands verða rök fyrir því að færa ákvörðunarvald frá landinu. Sjálfstæði þjóðarinnar hefur aldrei staðið í vegi fyrir nánu alþjóðlegu samstarfi.

Við heyrum sífellt að Ísland verði að ganga í Evrópusambandið til að fá sæti við borðið. Auðvitað skiptir máli að geta haft áhrif. En við verðum líka að spyrja hvað við látum af hendi fyrir það sæti. Hvers virði er sæti við borðið ef við höfum ekki síðasta orðið?


Ég vil að síðasta orðið um grundvallarhagsmuni Íslands verði áfram hjá íslensku þjóðinni. Þess vegna tel ég hagsmunum Íslands betur borgið utan Evrópusambandsins. Sjálfstæðið sem okkur var fært er arfur sem okkur ber að varðveita og skila óskertum áfram.

Guðrún Hafsteinsdóttir
formaður Sjálfstæðisflokksins